2FA goed doen: authenticator apps en hardware sleutels

Twee-factor authenticatie (2FA) voegt een tweede verificatiestap toe naast je wachtwoord. Zelfs als iemand je wachtwoord weet, heeft diegene ook de tweede factor nodig.

2FA goed doen: authenticator apps en hardware sleutels

2FA goed doen: authenticator apps en hardware sleutels

Twee-factor authenticatie (2FA) voegt een tweede verificatiestap toe naast je wachtwoord. Zelfs als iemand je wachtwoord weet, heeft diegene ook de tweede factor nodig.

Niet alle 2FA is even sterk. Dit artikel legt het verschil uit.


Voor wie deze gids is

Deze gids is voor vrijwel iedereen met online accounts, vooral als je:

  • nog steeds alleen op wachtwoorden vertrouwt voor belangrijke logins
  • SMS-codes gebruikt en aanneemt dat je daarmee volledig gedekt bent
  • de stap met de meeste impact wil zetten na het instellen van een wachtwoordmanager

Dit is stap 2 in de normale basis. Als je nog geen wachtwoordmanager hebt ingesteld, doe dat eerst.

Wat je wint, en wat het kost

Als je 2FA goed instelt, win je meestal:

  • veel minder kans dat een gelekt of gestolen wachtwoord direct genoeg is om een account over te nemen
  • extra bescherming op de accounts die het meeste herstelmacht hebben, zoals e-mail en wachtwoordmanager
  • een van de sterkste beveiligingsmaatregelen per minuut moeite

Maar het kost ook iets:

  • inloggen duurt soms iets langer
  • je moet back-upcodes en herstelopties serieus bewaren
  • slordige inrichting kan juist lock-outproblemen geven als je je toestel verliest

Wanneer dit overkill is

Voor de meeste lezers is TOTP via een authenticator-app de beste ruil tussen veiligheid en onderhoud. Overkill wordt het pas wanneer je meteen naar hardware sleutels grijpt terwijl je belangrijkste accounts nog niet eens op gewone 2FA staan.


SMS 2FA: vermijd het waar mogelijk

SMS 2FA — een code via sms — is beter dan niets maar heeft serieuze zwakheden.

SIM-swapping: Een aanvaller overtuigt je provider om jouw nummer over te zetten naar een nieuwe SIM-kaart in hun bezit. Daarna ontvangen zij je sms-codes.

SS7-kwetsbaarheden: Het signaleringsnetwerk tussen providers heeft bekende zwakheden. Het Europese cyberagentschap ENISA beschrijft aanvallen waarbij via SS7 sms-codes voor bankieren werden onderschept en omgeleid.

Telecomprovider-toegang: Sms heeft geen end-to-end-versleuteling. In Nederland kan de officier van justitie bij onderzoek naar ernstige misdrijven communicatie via een provider laten aftappen.

Gebruik SMS 2FA alleen als er geen beter alternatief beschikbaar is.


TOTP: tijdgebaseerde codes via een app

TOTP (Time-based One-Time Password) genereert een code van meestal zes cijfers die normaal elke 30 seconden verandert. De berekening gebeurt lokaal op je toestel: er is geen verbinding met een server nodig, zolang de klok van je toestel ongeveer klopt.

TOTP is niet bestand tegen phishing: je typt de code zelf over, dus een nep-website kan hem doorgeven aan de echte site. Wel houdt het iemand tegen die alleen je gelekte wachtwoord heeft.

Aegis Authenticator

Open-source, lokale opslag, versleuteld back-upbestand. Beschikbaar via F-Droid en Google Play.

Dit is de aanbeveling voor de meeste gebruikers. Je kunt een versleutelde export maken als back-up en die veilig opslaan.

Minder geschikt: Google Authenticator (bewaart je codes in je Google-account als je inlogt; kies “Use without an account” om dat te vermijden), Microsoft Authenticator (codes werken offline, maar de optionele back-up loopt via je Microsoft-account, op iOS via iCloud en vanaf januari 2027 op Android via Google One), Authy (optionele back-up naar de cloud van Twilio; de desktop-apps zijn in 2024 gestopt).

iOS-gebruiker? Aegis is Android-only. Op iOS: gebruik 2FAS (open-source, gratis, App Store): codes staan op het toestel, met een exportbestand dat je met een wachtwoord beveiligt. De iCloud-synchronisatie is optioneel, al raadt de app aan die aan te laten. Tofu (open-source, gratis, App Store) is de kleinere optie: werkt offline, maar heeft geen export. Accounts verhuizen kan alleen via een met wachtwoord beveiligde iPhone-back-up op een computer. De App Store-versie is van 2021.

2FA instellen

  1. Installeer Aegis
  2. Ga naar de instelling voor 2FA op de dienst die je wil beveiligen
  3. Scan de QR-code met Aegis
  4. Voer de gegenereerde code in om te bevestigen
  5. Sla de back-upcodes op die de dienst geeft — op papier of in een versleuteld bestand

Hardware sleutels: de sterkste optie

Een hardware beveiligingssleutel is een fysiek apparaatje dat je aansluit via USB of aanraakt via NFC. Bij het inloggen druk je op de knop van de sleutel — bewijs dat je fysiek aanwezig bent.

Hardware sleutels zijn bestand tegen phishing: een login is gekoppeld aan het domein van de site. De browser geeft het domein door aan de sleutel, dus een login op een nep-website is op de echte site niets waard.

YubiKey 5 NFC

Een breed ondersteunde hardware sleutel. Ondersteunt meerdere protocollen (FIDO2, WebAuthn, OTP). Werkt via USB-A en NFC. Heb je een USB-C poort zonder adapter? Kies dan de YubiKey 5C NFC.

Werkt met diensten als Google, GitHub, Proton, Bitwarden, en meer.

Prijs: check actuele prijs op yubico.com

Nitrokey 3

Open-source alternatief voor de YubiKey. De firmware is openbaar en bij te werken, wat bij YubiKey-firmware niet kan: een voordeel voor wie gesloten firmware wantrouwt.

Prijs: check actuele prijs op nitrokey.com

Welke kies je?

Voor de meeste gebruikers: YubiKey 5 NFC, om de brede ondersteuning en de USB- en NFC-aansluiting. Test hem eerst op je telefoon: op GrapheneOS hangen beveiligingssleutels volgens forummeldingen af van sandboxed Google Play.

Voor wie open-source firmware een harde eis is: Nitrokey 3.

Koop altijd twee sleutels — één als primaire, één als back-up. Als je je enige sleutel verliest en geen herstelcodes of andere methode hebt, kun je de toegang tot je accounts kwijtraken.

Is dit voor jou? Een hardware sleutel is overkill voor de meeste gebruikers. TOTP via een authenticator-app is al een sterke en onderhoudbare keuze. Hardware sleutels zijn zinvol als je een hoge kans hebt op gerichte phishing-aanvallen — denk aan journalisten, advocaten, politici, en mensen die toegang beheren tot systemen van anderen.


Back-upcodes: het wordt vaak vergeten

De meeste diensten met 2FA bieden back-up- of herstelcodes. Sommige geven ze bij het instellen; bij andere, zoals Google, maak je ze zelf aan. Bewaar ze:

  • Niet in de app op je telefoon — als je telefoon weg is, ben je de codes ook kwijt
  • Niet in een onversleuteld online document: wie in dat account komt, heeft ook je codes
  • Wel: uitgeprint in een veilige locatie, of in een versleuteld bestand op een offline medium

Welke diensten ondersteunen hardware sleutels in Nederland?

Hardware sleutels (FIDO2/WebAuthn) worden ondersteund door Google, GitHub, Proton, Bitwarden, Dropbox en veel andere internationale diensten. Bij sommige, zoals GitHub en Dropbox, stel je eerst een app of sms in en voeg je daarna de sleutel toe.

In Nederland verschilt het per dienst. DigiD noemt geen hardware sleutels en geen TOTP bij zijn inlogmethodes, dus Aegis werkt daar niet: gebruik de eigen DigiD app of sms-controle. Ook banken hebben eigen inlogsystemen, zoals de e.dentifier van ABN AMRO.


Stap voor stap beginnen

  1. Installeer Aegis (Android) of 2FAS (iOS)
  2. Zet je meest kritieke accounts over op TOTP: e-mail, wachtwoordmanager, cloudopslag. Als ZZP’er: begin met e-mail en boekhoudsoftware (zoals Moneybird of Exact). DigiD heeft geen TOTP: gebruik daar de DigiD app.
  3. Sla back-upcodes op
  4. Gebruik je al SMS 2FA? Voeg eerst TOTP toe, test het, en verwijder dan pas de sms-optie
  5. Overweeg een hardware sleutel als optionele extra stap voor accounts die het ondersteunen — stap 1-4 zijn de prioriteit

Volgende stap

Verder lezen

Reviews