Beveiligingsaudits uitgelegd: wat 'geaudit' wel en niet zegt

Een onafhankelijke beveiligingsaudit is een tijdgebonden controle van één afgebakend deel van een product. Het is een signaal, geen garantie, en "geaudit" zegt zelden welk deel gecontroleerd is.

Beveiligingsaudits uitgelegd: wat 'geaudit' wel en niet zegt

Beveiligingsaudits uitgelegd: wat “geaudit” wel en niet zegt

Een onafhankelijke beveiligingsaudit is een tijdgebonden controle van één afgebakend deel van een product. Het is een signaal, geen garantie, en “geaudit” zegt zelden welk deel gecontroleerd is.

Voor wie deze gids is

Voor iedereen die een VPN, messenger, wachtwoordmanager of notitie-app kiest mede omdat die “onafhankelijk geaudit” is, en wil weten hoeveel gewicht dat woord verdient. De gids is vooral handig voordat je een product iets gevoeligs toevertrouwt, en als twee producten op het oog gelijk zijn op hun auditclaims na.

Wat deze gids niet oplost

  • Hij beoordeelt geen producten. Dat doen de reviews; deze pagina legt uit hoe je de auditregel daarin leest.
  • Het is geen lijst van geauditeerde producten. Audits verouderen snel, dus zo’n lijst ook.
  • Hij kan niet zeggen dat een product veilig is. Dat kan geen enkele externe controle. De gids helpt je inschatten hoeveel een audit je vertelt.

Wat een audit precies is

Neem een echt rapport. In 2024 testte het beveiligingsbedrijf Cure53 de relayservers van Mullvad VPN. Hun openbare rapport zegt:

  • Mullvad benaderde Cure53 in januari 2024 en de test liep in juni 2024.
  • Er werd een team van drie senior testers ingezet, en de test kostte in totaal zestien dagen.
  • Het was een white-box-test: Mullvad gaf de broncode en de toegang die de testers nodig hadden.
  • De scope was één staging-WireGuard-relay, één staging-OpenVPN-relay en de repository met de configuratie waarmee ze worden uitgerold.
  • Resultaat: vijf bevindingen, waarvan twee als kwetsbaarheid (één laag, één gemiddeld) en drie als algemene zwakte. Cure53 noemde het systeem “well-designed, well set up, and generally in exemplary condition” (goed ontworpen, goed ingericht en over het geheel in uitstekende staat).

Dat is een goed resultaat, en het is ook smal. Het rapport zegt niets over de Mullvad-app, over andere onderdelen van de dienst of over de productieservers zoals ze nu draaien. Het beschrijft één set systemen over zestien dagen in het midden van 2024. Elke audit heeft die vorm: een scope, een aantal dagen, een versie of datum en een lijst bevindingen.

Niet elke “audit” is dezelfde soort controle

Soort Voorbeeld Wat het je vertelt Wat het je niet vertelt
Code- en penetratie-audit Cure53 op de relays van Mullvad (2024) Testers zochten naar uitbuitbare fouten in de genoemde onderdelen Alles buiten de scope, of alles wat sindsdien veranderd is
Review van het cryptografische protocol Onderzoekers van ETH Zürich op Threema (2022-23) Of het versleutelingsontwerp zelf standhoudt Hoe de apps zijn geprogrammeerd, of hoe het bedrijf zijn servers beheert
No-logs-assurance Deloitte Audit Lithuania voor NordVPN (2024) Auditors interviewden medewerkers en inspecteerden servers en technische logs tegen de no-logs-claim van het bedrijf, binnen een beoordelingsperiode (toegang van 18 november tot 20 december 2024) Hoe het bedrijf zich buiten die periode gedraagt, of wat de code doet. NordVPN publiceert een samenvatting; het volledige rapport is beschikbaar na inloggen op een Nord-account
Compliance-rapport of -certificaat SOC 2 (AICPA); ISO/IEC 27001 Of een bedrijf gedocumenteerde beveiligingsprocessen hanteert. AICPA beschrijft SOC 2 als een onderzoek naar de beheersmaatregelen van een dienstverlener op het gebied van beveiliging, beschikbaarheid, verwerkingsintegriteit, vertrouwelijkheid of privacy Of de code van het product veilig is. Bij ISO 27001 certificeert ISO zelf niemand: dat doen externe certificeringsinstellingen

Het woord “geaudit” wordt voor alle vier gebruikt, en ze beantwoorden verschillende vragen. Een no-logs-rapport zegt iets over de systemen en procedures van een bedrijf. Het zegt niet dat de VPN-app vrij is van fouten. Een code-audit zegt iets over fouten. Het zegt niet wat een bedrijf met je gegevens doet.

Wanneer “geaudit” iets miste

Threema is een nuttig voorbeeld, omdat het geaudit was en er later toch gebreken werden gevonden. Vóór 2022 staan er op de auditlijst van Threema twee audits: 2019 (een hogeschoollab) en 2020 (Cure53, voor de apps). De audit van Cure53 uit 2020 kostte zestien persoondagen en vond geen ernstige kwetsbaarheden. In oktober 2022 meldden onderzoekers van ETH Zürich zeven aanvallen op het protocol aan Threema, en in januari 2023 publiceerden ze die. Ze merkten op dat eerdere onafhankelijke audits van Threema “de cryptografische kern niet hebben beoordeeld” (in het origineel: “did not review the cryptographic core”).

De kant van Threema: in een openbare reactie zei het bedrijf dat de bevindingen waren verholpen of niet meer golden voor het huidige protocol, dat geen ervan ooit aanzienlijke gevolgen in de praktijk had gehad, en dat het nieuwe protocol Ibex al langer gepland was. De onderzoekers noteren maatregelen in fasen tussen het vierde kwartaal van 2022 en het eerste van 2023, met Ibex in november 2022.

Beide kunnen kloppen. De eerdere audits waren waarschijnlijk goed uitgevoerd voor wat ze dekten. Wat ze dekten omvatte alleen niet het deel dat het latere onderzoek aanviel. Op de eigen auditpagina van Threema over 2020 staat “de Threema-apps” en niet of het protocolontwerp binnen de scope viel. Dat is de les: een schone audit van de apps is geen beoordeling van het versleutelingsontwerp, en het woord “geaudit” verbergt dat verschil. Threema heeft sindsdien een analyse uit 2023 van zijn nieuwe protocol door universitaire onderzoekers aan de auditlijst toegevoegd. De Threema-gids behandelt het product zelf.

Zo lees je een “geaudit”-claim

Zes vragen, in de volgorde waarin ze het snelst te beantwoorden zijn:

  1. Wat is precies geaudit? De app, de servers, het versleutelingsontwerp of de procedures van het bedrijf? Leg het naast de claim. Een no-logs-claim vraagt om een controle van servers en logs, een versleutelingsclaim om een protocolreview.
  2. Hoe oud is het, en welke versie? Een audit van de code van vorig jaar zegt weinig over de release van dit jaar. Herhaalde audits, zoals die van Mullvad over meerdere jaren, zijn een sterker signaal dan één oud rapport.
  3. Is het rapport openbaar? Een volledige pdf met bevindingen is meer waard dan een blogpost. Een samenvatting laat zien dat het bedrijf tevreden is met zijn eigen samenvatting.
  4. Hoe groot was het? Het rapport vermeldt meestal dagen en testers. Zestien dagen door drie testers is een serieuze blik op een kleine scope, geen beoordeling van alles.
  5. Wat vond het, en is het opgelost? Een audit zonder bevindingen zegt minder dan een audit die problemen noemt en aangeeft wat er veranderd is. Het rapport van Mullvad noemt een klein aantal bevindingen “a positive sign” (een positief teken) en adviseert ze snel op te lossen; zoek naar een vervolg dat dat bevestigt.
  6. Wie gaf opdracht? Mullvad, NordVPN en Threema huurden in de voorbeelden hierboven elk zelf de auditor in. Dat is normaal en maakt de uitkomst niet onwaar, maar het betekent meestal dat het bedrijf ook meebepaalt wat de scope is. Het onderzoek van ETH Zürich was niet in opdracht van Threema, en het keek juist naar het deel dat de eerdere audits niet hadden beoordeeld.

Wanneer een ontbrekende audit telt

Geen gepubliceerde audit is geen bewijs van een probleem. Veel goed beheerde opensourcetools hebben er geen. Onze eigen reviews behandelen het als een echte leemte, niet als uitsluitingsgrond: de Syncthing-review zegt het zo en weegt het af tegen een lange, openbare staat van dienst en open code.

Geef een audit gewicht naar wat je beschermt. Voor gewoon gebruik is een audit een tiebreaker tussen twee verder gelijke opties. Voor iets gevoeligs, zoals een bron, een patiëntdossier of een bedrijfsgeheim, lees je de conclusie en de tabel met bevindingen van het echte rapport, en controleer je of de scope past bij waar je op vertrouwt.

Wanneer dit overkill is

De meeste lezers hoeven geen auditrapporten te lezen. Als een review hier zegt dat een product onafhankelijk geaudit is en noemt wie dat deed en wanneer, is dat meestal genoeg. Ga pas dieper als het antwoord een beslissing verandert, bijvoorbeeld bij de keuze tussen twee messengers voor een situatie met hoog risico.

Stoppunt

Je bent klaar als je bij elke “geaudit”-claim kunt vragen: wat was gedekt, wanneer, en past dat bij wat het product claimt te beschermen? Kun je het antwoord niet vinden, behandel de claim dan als marketing en beslis op andere gronden.

Volgende stap

Zie auditclaims in context

Logopaneel en omslag: logo’s van Cure53, Deloitte en ETH Zürich via Wikimedia Commons (publiek domein); de logo’s zijn handelsmerken van hun eigenaren en hun vermelding hier betekent geen goedkeuring.

Bronnen: openbaar rapport van Cure53 over de relay-infrastructuur van Mullvad (27 juni 2024); de auditblog van Mullvad; auditpagina (2020) en audit-FAQ van Threema; reactie van Threema op de bevindingen van ETH (8 januari 2023); de cryptografiegroep van ETH Zürich (breakingthe3ma.app); aankondiging van NordVPN over de no-logs-assurance (2024); SOC 2-handleiding van AICPA; ISO. Gecontroleerd op 2026-11-08.