Privacy DNS gids — Quad9, DNS-over-HTTPS en DNS-over-TLS
Elke keer dat je een website bezoekt, wordt er een DNS-verzoek gedaan — een vertaling van domeinnaam naar IP-adres. Standaard verloopt dit via je ISP of via Google (8.8.8.8). Die partijen kunnen loggen wat je opvraagt, wanneer, en hoe vaak.

Privacy DNS gids
Elke keer dat je een website bezoekt, wordt er een DNS-verzoek gedaan — een vertaling van domeinnaam naar IP-adres. Standaard verloopt dit via je ISP of via Google (8.8.8.8). Die partijen kunnen loggen wat je opvraagt, wanneer, en hoe vaak.
Een privacy-vriendelijke DNS-resolver lost dit op: je IP-adres wordt niet vastgelegd (beleid van Quad9), geen verkoop van je querydata, minder onnodige tracking, en vaak ook bescherming tegen malware-domeinen of advertentiedomeinen.
Voor wie dit nuttig is
Deze gids is vooral nuttig voor lezers die:
- hun internetprovider minder inzicht willen geven in hun browsegedrag
- een kleine maar zinvolle privacyverbetering willen zonder nieuwe hardware
- een simpele netwerkstap zoeken die weinig onderhoud vraagt
Voor de meeste lezers is dit een lage-frictie basismaatregel, geen geavanceerd project.
Als je nog twijfelt tussen “kleine nuttige winst” en “weer een technisch hobbyproject”, houd dan dit aan: privacyvriendelijke DNS is meestal zinvol; zelf een complete DNS-stack bouwen meestal pas later.
Wat je wint, en wat het kost
Met privacyvriendelijke DNS win je meestal:
- minder directe inzage voor je internetprovider in welke domeinen je opvraagt
- versleuteld DNS-verkeer in plaats van standaard onversleutelde queries
- soms extra malware- of trackerblokkering, afhankelijk van de provider
Maar het lost niet alles op:
- websites zien nog steeds je IP-adres
- trackingcookies en browserfingerprinting blijven bestaan
- je verplaatst vertrouwen van je provider naar een andere DNS-aanbieder
De adoptiefrictie is meestal laag. Het onderhoud is ook laag, zolang je een eenvoudige providerconfiguratie kiest in plaats van zelf gehoste DNS.
Wat is DNS en waarom maakt het uit?
DNS (Domain Name System) is het telefoonboek van het internet. Als je privacygear.nl typt, vraagt je apparaat aan een DNS-server: “Wat is het IP-adres van privacygear.nl?”
Het probleem: Je internetprovider of netwerkbeheerder ziet standaard deze vragen. Zelfs als je HTTPS gebruikt voor de inhoud van de website, is de DNS-query zichtbaar — tenzij je DNS-over-HTTPS of DNS-over-TLS gebruikt.
Wat DNS-providers zien:
- Welke domeinen je opvraagt
- Hoe laat
- Hoe vaak
- Van welk IP-adres
Hoe daarmee wordt omgegaan verschilt per provider en land. Juist daarom is het verstandiger om DNS niet onnodig onversleuteld via je standaardprovider te laten lopen.
DNS-over-HTTPS en DNS-over-TLS
Standaard DNS gaat onversleuteld over het netwerk (UDP port 53) — zichtbaar voor je ISP, router, of iemand die je netwerk afluistert.
DNS-over-HTTPS (DoH): DNS-query’s worden verstuurd als HTTPS-verkeer (port 443). Lijkt op normaal webverkeer. Onder andere ondersteund door Firefox en Windows 11.
DNS-over-TLS (DoT): DNS-query’s worden versleuteld over TLS (port 853). Duidelijker herkenbaar als DNS, maar ook versleuteld. Beter geschikt voor routers en systeem-brede configuratie. Privé-DNS op Android gebruikt dit.
Welke kiezen? Voor browser-niveau: DoH. Voor systeem-breed of router: DoT of DoH met systeeminstellingen.
DNS-over-QUIC (DoQ): een nieuwere derde optie, sinds 2026 ook door Quad9 ondersteund. Combineert de snelheid van QUIC (minder verbindingsoverhead dan TLS-over-TCP) met dezelfde encryptie als DoT. Nog niet zo breed ondersteund in besturingssystemen en apps als DoH/DoT, dus voor de meeste lezers is DoH of DoT vooralsnog de praktische keuze.
Wat voor de meeste lezers het juiste antwoord is
Voor de meeste PrivacyGear-lezers is de beste route simpel:
- kies een betrouwbare provider zoals Quad9
- stel die systeem-breed in op je telefoon of computer
- laat router-brede of zelfgehoste DNS pas komen als je daar echt een reden voor hebt
Quad9 is daarom hier de standaardaanbeveling: lage frictie, duidelijke winst, weinig onderhoud.
Kies vooral zo:
- kies Quad9 als je één goede standaardinstelling wilt zonder verder na te denken
- kies AdGuard Home of router-DNS pas als je al actief met je thuisnetwerk bezig bent
Gebruikte je Mullvad DNS? Mullvad heeft 2 november 2026 als einddatum van zijn publieke DNS-dienst gemeld en verwijst gebruikers naar Quad9 (zie hieronder). In Frankrijk stopt Quad9 zelf op 24 november 2026 (zie het Quad9-deel).
Quad9 — aanbevolen voor de meeste gebruikers
Quad9 is voor PrivacyGear de standaardaanbeveling voor de meeste lezers.
Waarom Quad9:
- Non-profit — geen advertentiemodel
- Gevestigd in Zwitserland
- Blokkeert malware-domeinen via Threat Intelligence feeds
- Profileert zich als privacygerichte resolver met weinig onderhoudsfrictie
Quad9 adressen:
| Type | Adres |
|---|---|
| IPv4 | 9.9.9.9 / 149.112.112.112 |
| IPv6 | 2620:fe::fe / 2620:fe::9 |
| DoH | https://dns.quad9.net/dns-query |
| DoT | tls://dns.quad9.net |
Varianten:
9.9.9.9— met malwareblokkering (aanbevolen)9.9.9.10— zonder malwareblokkering (volgens Quad9 alleen voor experts)9.9.9.11— met blokkering + ECS (geeft een deel van je IP-adres door zodat sites een server dichtbij kunnen kiezen; minder privacy)
Wat je wint: lage frictie, weinig onderhoud, non-profitstructuur, malwareblokkering zonder extra app.
Wat je inlevert: je vertrouwt nog steeds een externe resolver en krijgt geen advertentie- of trackerblokkering als standaard.
Beste fit: normale gebruikers en privacy-bewuste lezers die een systeem-brede instelling willen zonder door tientallen filters en dashboards te hoeven lopen.
Niet in Frankrijk vanaf 24 november 2026. Een Franse rechter heeft Quad9 opgedragen een lijst domeinen te blokkeren voor gebruikers in Frankrijk (een zaak van de omroep beIN over sites die sportwedstrijden streamen). Quad9 zegt niet betrouwbaar te kunnen zien wie in Frankrijk zit en wil de namen niet voor iedereen blokkeren, dus het stopt op 24 november 2026 met zijn dienst voor gebruikers in Frankrijk; er loopt een hoger beroep, en volgens Quad9 liggen er in Frankrijk zo’n 20 vergelijkbare zaken tegen Quad9 en andere resolvers. Ga je met Quad9 op je telefoon of reisrouter naar Frankrijk, stel dan voor die tijd een andere resolver uit de vergelijking hieronder in en kijk op de eigen site van die provider of die in Frankrijk nog werkt, of gebruik de DNS van je VPN. Buiten Frankrijk verandert er niets.
Mullvad DNS: einddatum 2 november 2026
Mullvad heeft een gratis publieke versleutelde DNS-dienst (dns.mullvad.net en blokkeervarianten zoals adblock, base, extended, family, all). Op 3 september 2026 maakte Mullvad bekend dat het de dienst op 2 november 2026 zou stoppen en in plaats daarvan Quad9 financieel steunt. Op 6 november noemde Mullvad de dienst in zijn bericht over Mullvad Browser 16.0 “now discontinued” (stopgezet). In onze tests op 5 en 11 november antwoordden de servers nog, maar dat kan elk moment ophouden: ga ervan uit dat hij uit staat.
Wat je moet doen als je hem nog hebt ingesteld:
- Mullvad DoH/DoT handmatig ingesteld (Android privé-DNS, Windows, router, AdGuard Home-upstream, browser): stap over op Quad9, met de stappen hieronder.
- Mullvad DNS-profiel op iPhone, iPad of Mac: volgens Mullvad houdt dat op met werken; verwijder het (Instellingen → Algemeen → VPN- en apparaatbeheer; Mac: Systeeminstellingen → Algemeen → Apparaatbeheer) en installeer het profiel van Quad9.
- Mullvad Browser: heb je de standaard DNS-instelling of de ingebouwde advertentieblokkerende optie laten staan, dan zet Mullvad je automatisch over op Quad9 (sinds Mullvad Browser 16.0). Koos je een variant zoals
baseoffamily, zet hem dan terug op de standaard. - Mullvad VPN-gebruikers: er verandert niets. Met de VPN aan loopt DNS via de resolver op de VPN-server zelf, en dat is volgens Mullvad ook sneller.
Vergelijking DNS-providers
| Provider | Privacy | Malware-blokkering | Reclame-blokkering | Eigenaar | Locatie |
|---|---|---|---|---|---|
| Quad9 | Goed | Ja | Nee | Non-profit | Zwitserland (geen dienst in Frankrijk vanaf 24 nov 2026) |
| Cloudflare (1.1.1.1) | Redelijk | Via 1.1.1.2 | Nee (1.1.1.3 voegt een filter op inhoud voor volwassenen toe) | Cloudflare Inc. | VS |
| Google (8.8.8.8) | Slecht | Nee | Nee | VS | |
| NextDNS | Goed | Ja | Ja | NextDNS Inc. | VS |
| AdGuard DNS | Goed | Ja | Ja | AdGuard | Cyprus |
Cloudflare 1.1.1.1 is voor veel mensen nog steeds beter dan Google of de standaardresolver van hun provider, maar PrivacyGear geeft hier de voorkeur aan Quad9 vanwege de duidelijkere privacyfit voor deze site.
Instellen op verschillende apparaten
Gebruik je een VPN? VPN-apps (en iCloud Privédoorgifte) regelen DNS meestal zelf en negeren de instellingen hieronder. Privé-DNS op Android is de uitzondering: volgens GrapheneOS, dat op Android is gebouwd, gaat het vóór de DNS van de VPN (GrapheneOS FAQ, Engels), en GrapheneOS raadt af die twee te combineren (GrapheneOS FAQ, Engels); de Android-handleiding van Quad9 zegt juist dat privé-DNS met een VPN niet wordt gebruikt. Hoe dan ook: stel Quad9 in bij de DNS-instelling van de VPN-app zelf, of laat de DNS van de VPN staan.
Android
Systeembrede privé-DNS (Android 9+):
- Instellingen → Netwerk en internet → Privé-DNS (staat het er niet, bijvoorbeeld op een ander merk? Zoek in Instellingen op “Privé-DNS”)
- Kies “Hostnaam van privé-DNS-provider”
- Vul in:
dns.quad9.neten tik op Opslaan
Dit geldt voor elke app die de DNS van Android zelf gebruikt, niet alleen voor de browser.
iOS / iPadOS
iOS heeft geen DoH/DoT-schakelaar in Instellingen. Gebruik het configuratieprofiel van Quad9 (iOS 14 en later):
- Doe dit thuis of op een andere bekende locatie. Met ‘Bescherming voor gestolen apparaat’ aan laat Apple je elders pas een profiel installeren als je die bescherming uitzet, en buiten bekende locaties kost dat zelf een beveiligingsvertraging van een uur.
- Open in Safari de iOS-handleiding van Quad9 en download het profiel voor 9.9.9.9 (HTTPS raadt Quad9 de meeste mensen aan). Met een andere browser werkt dit niet.
- Binnen acht minuten (daarna verwijdert iOS het): Instellingen → Profiel gedownload → Installeer, voer je toegangscode in, tik nog eens op Installeer en dan op Gereed. De waarschuwing dat je verkeer gefilterd of bekeken kan worden, hoort bij elk DNS-profiel.
Je kunt het profiel later bekijken of verwijderen via Instellingen → Algemeen → VPN- en apparaatbeheer. De huidige profielen van Quad9 verlopen op 19 januari 2027; download vóór die datum een nieuw.
Alternatief: gebruik een DNS-filtering app zoals AdGuard voor iOS als je bewust ook filtering wilt, niet alleen een andere resolver.
Windows 11
- Instellingen → Netwerk & internet → Wi-Fi → Bekende netwerken beheren → je netwerk (of Ethernet → je netwerk)
- Kies naast de DNS-toewijzing (Engels: DNS server assignment; Microsofts Nederlandse hulp noemt dit veld niet) Bewerken → Handmatig, en zet IPv4 aan
- Voorkeurs-DNS-server:
9.9.9.9, DNS over HTTPS: Aan (automatische sjabloon) - Alternatieve DNS-server:
149.112.112.112, DNS over HTTPS: Aan (automatische sjabloon) - Opslaan. Herhaal voor IPv6 (
2620:fe::fe,2620:fe::9) alleen als je verbinding IPv6 heeft; anders laat je het uit, want dan kan DNS mislukken
Staat “Fallback naar tekst zonder opmaak” uit, dan heb je op een netwerk dat DoH blokkeert helemaal geen DNS; voor een laptop die veel van netwerk wisselt raadt Quad9 aan hem aan te zetten. Windows 10 heeft geen DoH-instelling.
macOS
Zonder versleuteling: Systeeminstellingen → Netwerk → selecteer verbinding → Details → DNS → + → voeg 9.9.9.9 en 149.112.112.112 toe.
Voor DoH of DoT gebruik je het profiel van Quad9 (macOS 11 Big Sur en later):
- Download in Safari het 9.9.9.9-profiel via de macOS-handleiding van Quad9
- Open het vanuit Downloads, ga naar Systeeminstellingen → Algemeen → Apparaatbeheer (mogelijk moet je omlaag scrollen), dubbelklik onder Gedownload op het profiel → Installeer, en voer je wachtwoord in
Net als op iOS verlopen de huidige profielen van Quad9 op 19 januari 2027. Firefox gebruikt in sommige regio’s zijn eigen DNS over HTTPS; stel dat in zoals hieronder bij Firefox, of zet het uit zodat het profiel geldt.
Router (OPNsense)
Volgens de OPNsense-handleiding van Quad9 (maak eerst een back-up van je configuratie):
-
Services → Unbound DNS → DNS over TLS → +, en voeg per adres een regel toe, telkens met Server Port
853en Verify CNdns.quad9.net:Server IP: 9.9.9.9 Server IP: 149.112.112.112 Server IP: 2620:fe::fe (alleen als je WAN IPv6 heeft) Server IP: 2620:fe::9 (alleen als je WAN IPv6 heeft) -
Apply
-
System → Settings → General: zet Allow DNS server list to be overridden by DHCP/PPP on WAN uit, daarna Save en Apply. Anders kunnen de DNS-servers van je provider alsnog gebruikt worden.
Laat Domain leeg, zodat alle zoekopdrachten naar Quad9 gaan. De documentatie van OPNsense zelf geeft nog een tip: blokkeer uitgaand verkeer op poort 53 met een firewallregel, zodat apparaten Unbound niet kunnen omzeilen.
Router-brede DNS betekent dat alle apparaten op je netwerk hiervan profiteren, ook smart-tv’s en IoT-apparaten die je niet individueel kunt configureren.
Dit is vooral logisch als je al bewust met je thuisnetwerk bezig bent. Voor de meeste lezers is per-apparaat of systeem-brede DNS eerst de betere stap.
Firefox
- Instellingen → Privacy en Beveiliging → DNS over HTTPS → Geavanceerde instellingen
- Kies Aangepast en vul
https://dns.quad9.net/dns-queryin (Quad9 staat niet in de ingebouwde providerlijst van Firefox)
Op elk systeem gaat deze instelling voor Firefox zelf vóór de systeem-DNS: op Standaard gebruikt Firefox in sommige regio’s zijn eigen provider.
AdGuard Home — zelfgehost DNS met blokkering
Als je een thuisserver of Raspberry Pi hebt, is AdGuard Home een krachtigere optie: een lokale DNS-resolver met configureerbare blokkerlijsten. Hoe je die thuis draait, staat in onze Raspberry Pi-privacybox-gids.
Voordelen ten opzichte van externe DNS:
- Alle logging blijft lokaal
- Bloklijsten volledig aanpasbaar
- Statistieken per apparaat
- Kan upstream naar Quad9 forwarden via DoH/DoT
Maar: dit is geen standaardaanbeveling voor de meeste lezers. Het geeft meer controle, maar ook duidelijk meer adoptiefrictie en onderhoud.
Beste fit:
- thuisnetwerk-hobbyisten
- kleine kantooromgevingen
- lezers die al bewust router- of serverbeheer doen
Niet de beste eerste stap als je alleen op je telefoon of laptop snel minder meekijkende DNS wilt.
Installatie (Docker):
docker run -d \
--name adguardhome \
--restart unless-stopped \
-p 53:53/tcp -p 53:53/udp \
-p 80:80/tcp -p 3000:3000/tcp \
-v /opt/adguardhome/conf:/opt/adguardhome/conf \
-v /opt/adguardhome/work:/opt/adguardhome/work \
adguard/adguardhome
Navigeer naar http://[server-ip]:3000 voor de configuratiewizard. AdGuard noemt poort 80 en 3000 voor het beheerpaneel, dus beide staan erin. In deze bridge-opstelling ziet AdGuard Home elk apparaat als de Docker-host; voeg --network host toe (alleen Linux, dan zonder -p) als je statistieken per apparaat wilt (AdGuard Home Docker-wiki).
Zie ook de AdGuard Home review voor een volledige bespreking.
Limieten van DNS-privacy
DNS-encryptie lost één probleem op, maar niet alles:
Wat DNS-privacy NIET oplost:
- SNI (Server Name Indication): Als je verbinding maakt met een HTTPS-website, is de domeinnaam zichtbaar in het TLS-handshake, tenzij Encrypted Client Hello (ECH) actief is
- IP-adres tracking: Je IP-adres blijft zichtbaar voor websites die je bezoekt
- Tracking via cookies/fingerprinting: DNS zegt niets over wat er daarna gebeurt op de website
Voor volledige bescherming:
- DNS-privacy: Quad9
- IP-adres: VPN (Mullvad, ProtonVPN) of Tor
- Tracking: uBlock Origin, Firefox + strict modus
DNS-privacy is één laag — geen complete oplossing.
Verificatie — werkt het?
Test of je DNS-instelling werkt:
Browsertest:
- Bezoek on.quad9.net, de eigen check van Quad9: die zegt of je zoekopdrachten bij Quad9 aankomen
Commandoregel:
# Windows (PowerShell): welk protocol Quad9 bereikt (verwacht "doh")
Resolve-DnsName -Type txt proto.on.quad9.net.
# Linux: dezelfde check
dig +short txt proto.on.quad9.net.
Op een Mac of iPhone slaan dig en nslookup het versleutelde DNS-profiel bewust over; gebruik daar de browsercheck.
DNS-lektest: Gebruik dnsleaktest.com om te verifiëren dat je DNS niet lekt via je ISP, ook wanneer je een VPN gebruikt.
Conclusie
Wissel vandaag van Google DNS (8.8.8.8) naar Quad9 (9.9.9.9). Het kost een paar minuten. Zet er DNS-over-HTTPS of DNS-over-TLS bij, dan ziet je internetprovider niet meer direct welke domeinen je opvraagt.
Voor thuisgebruikers met een server of Raspberry Pi: AdGuard Home met Quad9 als upstream geeft de meeste controle en statistieken, maar alleen als je die extra complexiteit ook echt wilt beheren.
Volgende stap
Verder gaan
- Android privacy zonder custom ROM — hoe DNS past in je toestelinstellingen op Android
- iPhone privacy-instellingen — hoe DNS past in je toestelinstellingen op iOS
- Welk netwerk past bij jouw profiel? — alleen als je verder wil gaan dan DNS op toestelaanmelden
- Tailscale mesh VPN gids — DNS via eigen netwerk
- VPN vergelijking — VPN als aanvulling op privacy-DNS
Reviews
- AdGuard Home review — zelfgehoste DNS-blokkering
- OPNsense en Protectli Vault review — router-brede DNS-filtering
- Browservergelijking — browserkeuze en DNS-privacy