VeraCrypt: versleutelde opslag in de praktijk
Voor de meeste mensen is schijfversleuteling al ingebakken in het besturingssysteem: BitLocker op Windows, FileVault op macOS, LUKS op Linux. Die aanpak beschermt de hele schijf als iemand fysieke toegang tot je apparaat krijgt — en dat is genoeg voor het merendeel van de lezers.

VeraCrypt: versleutelde opslag in de praktijk
Voor de meeste mensen is schijfversleuteling al ingebakken in het besturingssysteem: BitLocker op Windows, FileVault op macOS, LUKS op Linux. Die aanpak beschermt de hele schijf als iemand fysieke toegang tot je apparaat krijgt — en dat is genoeg voor het merendeel van de lezers.
VeraCrypt vult een ander gat. Het maakt versleutelde containers — afzonderlijke bestanden die werken als een versleutelde kluis — en kan externe schijven en USB-sticks versleutelen op een manier die cross-platform werkt. Deze gids helpt je beslissen of VeraCrypt iets toevoegt voor jou, en hoe je het operationeel verantwoord inricht als dat het geval is.
Wanneer VeraCrypt zinvol is
VeraCrypt is de juiste keuze als:
- je gevoelige documenten wilt bewaren die ook toegankelijk moeten zijn op een Windows- en een macOS-machine (BitLocker en FileVault werken niet cross-platform op containers)
- je een externe schijf of USB-stick versleutelt die je meeneemt op reis of naar andere locaties
- je een duidelijk afgebakende kluis wilt voor één categorie bestanden — bronmateriaal, cliëntdossiers, financiële documenten — los van de rest van je schijf
- je verborgen volumes nodig hebt (zie het aparte onderdeel hieronder)
VeraCrypt is overkill of niet de juiste tool als:
- je voornaamste doel is je laptop te beschermen als die gestolen wordt — daarvoor is BitLocker, FileVault of LUKS de betere route, want die beschermen alles inclusief het draaiende systeem
- je alleen cloudopslag wilt versleutelen — Proton Drive of vergelijkbare diensten pakken dat op een eenvoudigere manier aan
- je nog geen basisbeveiliging hebt staan — encryptie beschermt opgeslagen bestanden, niet een actief systeem dat al gecompromitteerd is
De basislijn: zorg dat schijfversleuteling van het systeem zelf aanstaat. VeraCrypt is een aanvulling, geen vervanging.
Containers versus volledige schijfversleuteling
VeraCrypt biedt twee werkwijzen. De keuze is doorgaans eenvoudig.
Versleutelde container (aanbevolen voor de meeste lezers)
Een container is een bestand op je schijf — zeg archief.hc. VeraCrypt behandelt dat bestand als een schijf die je kunt koppelen (mounten), bestanden in kunt plaatsen, en daarna weer kunt ontkoppelen. Alles wat in de gemounte container staat, wordt automatisch versleuteld. Ontkoppel je hem, dan is de inhoud ontoegankelijk zonder wachtwoord.
Voordelen:
- eenvoudig te back-uppen: kopieer het containerbestand net als elk ander bestand
- werkt naast de systeemencryptie van het OS
- eenvoudig te verplaatsen tussen machines en platforms
Nadeel: de container heeft een vaste grootte die je bij aanmaken instelt. Als je meer ruimte nodig hebt, maak je een nieuwe container aan.
Volledige schijf- of partitie-encryptie
VeraCrypt kan ook een volledige externe schijf of USB-stick versleutelen (Volume aanmaken → “Een niet-systeempartitie/schijf versleutelen”). Dit is zinvol als je een externe schijf wilt beveiligen die je meeneemt op reis en waarop je niet werkt met afzonderlijke categorieën bestanden. Let op: de schijf wordt geformatteerd en alles wat erop staat wordt gewist; laat Snelformatteren uit (zie stap 11 hieronder). Alleen Windows kan een partitie met bestaande bestanden ter plekke versleutelen (“Partitie ter plaatse versleutelen”, alleen NTFS); op macOS en Linux zet je je bestanden eerst ergens anders neer.
De documentatie van VeraCrypt raadt af om VeraCrypt-volumes te bewaren op apparaten met wear-leveling, en daar kunnen SSD’s en USB-sticks onder vallen (de fabrikant kan het je vertellen): daar kan een oude kopie van de volumeheader blijven bestaan, zodat na een wachtwoordwijziging het oude wachtwoord het volume misschien nog opent. Een container op een journaling-bestandssysteem zoals NTFS of Ext3 heeft een vergelijkbaar risico, omdat er een oude kopie in de vrije ruimte kan blijven staan. Is dat belangrijk voor je, maak dan een nieuw volume in plaats van het wachtwoord te wijzigen.
VeraCrypt kan ook de systeemschijf versleutelen, maar alleen op Windows (10 versie 1809 of nieuwer en 11, x64, niet ARM64): niet op macOS of Linux. Daarvoor maak je tijdens het instellen een VeraCrypt-herstelschijf (op moderne EFI-computers een USB-stick). Die schijf kan de bootloader repareren en een beschadigde header herstellen, maar je wachtwoord heb je nog steeds nodig. VeraCrypt zegt hem te vernietigen en een nieuwe te maken zodra je het wachtwoord wijzigt, omdat de oude schijf het oude wachtwoord kan terugbrengen, en het vraagt om een nieuwe na wijzigingen in het bootloadercertificaat. Installeer VeraCrypt-updates voordat je een Windows-functie-update voorbereidt. Voor de meeste gebruikers is BitLocker de simpelere route; VeraCrypt-systeemversleuteling is relevant als je geen vertrouwen hebt in BitLocker vanwege de closed-source implementatie.
Kies containers tenzij je een specifieke reden hebt voor volledige schijfversleuteling. Containers zijn eenvoudiger te beheren en te back-uppen.
Een container aanmaken
Deze stappen zijn gecontroleerd tegen VeraCrypt 1.26.31 (november 2026) op Windows, macOS en Linux. De knoppen en schermen staan hier zoals VeraCrypts eigen Nederlandse vertaling ze noemt; met een Engelse interface heten ze anders (zie de Engelse versie van deze gids). De wizard is op alle drie de systemen gelijk, met kleine verschillen die hieronder staan.
- Download VeraCrypt via de officiële site of de ondertekende releases op GitHub, en installeer het. (De site van het project is verhuisd van
veracrypt.frnaarveracrypt.io/veracrypt.jp; het oude adres verwijst door.)- Controleer de download voordat je installeert. Elke download heeft een PGP-handtekening. Haal VeraCrypts sleutel op en controleer of de vingerafdruk
5069 A233 D55A 0EEB 174A 5FC3 821A CD02 680D 16DEis; zo niet, installeer dan niet. VeraCrypts pagina Digital Signatures legt de controle uit (Gpg4win op Windows, Engelstalig). Een waarschuwing van gpg dat de sleutel niet gecertificeerd is, is normaal zodra de vingerafdruk klopt. - macOS (12 of nieuwer): VeraCrypt heeft een FUSE-laag nodig. Installeer FUSE-T en kies de “FUSE-T compatible version” van VeraCrypt (VeraCrypt raadt die aan voor Macs met Apple silicon), of installeer macFUSE en de gewone versie.
- Linux: VeraCrypt biedt pakketten voor Debian, Ubuntu, Fedora, CentOS en openSUSE, en een AppImage en algemene installatieprogramma’s.
- Controleer de download voordat je installeert. Elke download heeft een PGP-handtekening. Haal VeraCrypts sleutel op en controleer of de vingerafdruk
- Open VeraCrypt en klik op Volume aanmaken.
- Kies Een versleutelde bestandscontainer aanmaken → Volgende >.
- Laat Standaard VeraCrypt-volume geselecteerd → Volgende >.
- Klik op Bestand selecteren…, kies een map en typ een nieuwe bestandsnaam, bijvoorbeeld
archief.hc(.hcis de extensie die VeraCrypt zelf gebruikt). Kies geen bestaand bestand: VeraCrypt overschrijft dat met de nieuwe container. Klik op Opslaan → Volgende >. - Laat bij Versleutelingsopties de standaardwaarden staan (AES, met SHA-512 voor de sleutelafleiding) → Volgende >. AES is goed genoeg voor al het normale gebruik. VeraCrypts documentatie raadt Argon2id aan voor nieuwe niet-systeemvolumes en je kunt het hier kiezen, maar het bestaat pas sinds 1.26.29, dus oudere versies kunnen zo’n volume niet openen. Voor een container die je tussen machines verplaatst, is de standaardwaarde de veiligere keuze.
- Stel bij Grootte volume de grootte in → Volgende >. Denk hier goed over na: een container is later niet eenvoudig te vergroten (zie hieronder).
- Typ bij Volumewachtwoord twee keer een sterk wachtwoord (20 tekens of meer; daaronder waarschuwt VeraCrypt) → Volgende >. Bewaar het in je wachtwoordmanager — zie Welke wachtwoordmanager moet je kiezen?. Laat Sleutelbestanden gebruiken en PIM gebruiken uit, tenzij je weet dat je ze nodig hebt.
- Bij een container groter dan 4 GiB vraagt de wizard bij Grote bestanden of je bestanden groter dan 4 GiB gaat opslaan. Beantwoord dat naar behoefte → Volgende >.
- Kies het Bestandssysteem. Moet de container op Windows én macOS werken, kies dan exFAT: VeraCrypts eigen standaard is FAT voor kleine containers (geen bestanden boven 4 GiB), en na “Ja” bij Grote bestanden exFAT op Windows maar Mac OS Extended op een Mac of Ext3 op Linux, waar de andere systemen niet volledig mee overweg kunnen. Op Linux staat exFAT alleen in de lijst als
mkfs.exfatgeïnstalleerd is. Op macOS en Linux volgt bij elk bestandssysteem behalve FAT het scherm Platform-overschrijdende ondersteuning: kies Ik zal het volume op andere platforms koppelen → Volgende >. - Laat de opmaak op Volledig formatteren staan (Windows) of Snelformatteren uit (macOS, Linux). Snelformatteren, en op Windows Snel aanmaken en Dynamisch, zijn sneller, maar iemand kan dan mogelijk zien hoeveel data de container bevat. Beweeg de muis zo willekeurig mogelijk binnen het venster van de wizard. VeraCrypt mengt die bewegingen in de willekeurigheid voor de sleutels; de balk laat zien hoeveel er verzameld is. Klik daarna op Formatteren.
- Op Windows meldt VeraCrypt dat het volume met succes is aangemaakt: klik op OK. Klik in het scherm Volume aangemaakt op Sluiten om de wizard te sluiten.
De container gebruiken:
- Kies in het hoofdvenster van VeraCrypt een vrije stationsletter (Windows) of een vrij slot (macOS en Linux; VeraCrypt maakt het koppelpunt zelf aan, op Linux onder
/media/veracrypt1enzovoort). - Klik op Bestand selecteren… en kies de container.
- Klik op Koppelen, voer het volumewachtwoord in en klik op Ok. Op macOS en Linux kan VeraCrypt daarna om je eigen gebruikers- of beheerderswachtwoord vragen (“Voer uw gebruikers- of beheerderswachtwoord in:”); dat is een ander wachtwoord dan dat van het volume.
- De container verschijnt nu als een normale schijf. Werk met je bestanden.
- Ben je klaar, selecteer het volume in de lijst en klik op Ontkoppelen. Ontkoppel altijd voordat je het containerbestand kopieert, verplaatst, back-upt of synchroniseert.
VeraCrypt heeft een volledige Nederlandse vertaling. Op Windows wijzig je de taal via Instellingen → Taal…; op Linux volgt VeraCrypt de systeemtaal, en wijzig je die via Instellingen → Voorkeuren…, tabblad Taal.
Verborgen volumes
VeraCrypt ondersteunt een specifieke functie: een container met twee wachtwoorden. Wachtwoord A opent het buitenste volume met een set onschuldige bestanden. Wachtwoord B opent het verborgen volume met de eigenlijke gevoelige bestanden. Volgens de documentatie van VeraCrypt hoort niet te bewijzen te zijn dat er een verborgen volume bestaat, omdat de vrije ruimte in elk VeraCrypt-volume met willekeurige data is gevuld en het verborgen volume daar niet van te onderscheiden is. Dat geldt alleen als je VeraCrypts eigen voorzorgsmaatregelen volgt (hieronder).
Dit is relevant in twee situaties:
- je bewaart gevoelige bronmaterialen in een jurisdictie waar je wettelijk gedwongen kunt worden je wachtwoord af te geven
- je bewaart informatie waarbij aannemelijke ontkenning juridisch of persoonlijk een reële waarde heeft
Voor de meeste lezers zijn verborgen volumes niet nodig. Een normaal sterk wachtwoord is voor de meeste dreigingsmodellen voldoende. Overweeg verborgen volumes alleen als je concreet nadenkt over gedwongen decryptie.
Wat het niet doet. VeraCrypt zegt dat er praktisch geen aannemelijke verklaring is voor een bestand vol willekeurige data, dus een container krijgt zijn ontkenbaarheid alleen van het verborgen volume erin, niet doordat hij op iets anders lijkt. Het houdt ook geen druk tegen: de documentatie van Tails waarschuwt dat ontkenbare versleuteling je misschien niet beschermt als je gedwongen wordt het volume te onthullen, en wie deze functie kent, gelooft misschien niet dat het buitenste volume alles is (onze redenering).
Aanmaken: Volume aanmaken → Een versleutelde bestandscontainer aanmaken → Verborgen VeraCrypt-volume (op Windows daarna Normale modus). De wizard maakt eerst het buitenste volume (locatie, versleuteling, grootte, wachtwoord) en biedt dan Buitenste volume openen: zet daar gevoelig ogende bestanden in die je eigenlijk niet hoeft te verbergen, want die laat je zien als je gedwongen wordt. Gebruik geen Snelformatteren voor het buitenste volume, en verwijder er op Windows vooraf geen bestanden uit. Pas daarna maakt de wizard het verborgen volume erin (met eigen versleutelingsopties, grootte en een ander wachtwoord). VeraCrypt zegt dat het verborgen wachtwoord flink moet verschillen van het buitenste; de Windows-wizard weigert gelijke wachtwoorden.
Voorzorgsmaatregelen uit de documentatie van VeraCrypt:
- Bescherm het verborgen volume als je naar het buitenste volume schrijft. Schrijven naar het buitenste volume kan het verborgen volume overschrijven. Koppel je het buitenste volume zelf, gebruik dan in het wachtwoordvenster Koppelopties… (Windows) of Opties > (macOS, Linux), vink Beschermen tegen schade veroorzaakt door schrijven naar het buitenste volume aan en voer ook het wachtwoord van het verborgen volume in. Het vinkje gaat na elke koppelpoging weer uit. VeraCrypt bevestigt de bescherming met een melding na het koppelen: geen melding betekent geen bescherming. De voorzorgsmaatregel over het besturingssysteem hieronder geldt dan ook. Word je gedwongen het buitenste volume te openen, koppel het dan gewoon, zonder die bescherming.
- Bewaar geen kopieën uit verschillende momenten. Wie kopieën van de container van verschillende momenten kan vergelijken (een oudere back-up, een cloudmap met versiegeschiedenis), ziet welke delen veranderd zijn, en wijzigingen in de “vrije ruimte” wijzen op een verborgen volume. Maak een back-up van een verborgen volume zoals VeraCrypt het beschrijft: maak elke keer een nieuw buitenste en verborgen volume (zonder Snelformatteren, met een klein verborgen volume en een buitenste volume dat bijna vol staat met bestanden) en kopieer de bestanden over.
- Niet op SSD’s, USB-sticks of journaling-bestandssystemen. Door wear-leveling kunnen oude kopieën van sectoren achterblijven; VeraCrypt zegt verborgen volumes niet op zulke apparaten te bewaren. Het zegt ook dat een container die ontkenbaar moet zijn niet op een journaling-bestandssysteem zoals NTFS of Ext3 mag staan: gebruik een VeraCrypt-partitie of -schijf, of een bestandssysteem zonder journaling zoals FAT32. Ook defragmenteren kan kopieën achterlaten.
- Let op het besturingssysteem. Terwijl een verborgen volume gekoppeld is, kunnen het systeem en apps bestandsnamen en tijdelijke bestanden naar de onversleutelde systeemschijf schrijven. VeraCrypt eist op Windows een verborgen besturingssysteem of een live-systeem en op Linux een live-systeem, en raadt verborgen volumes op macOS af als je zulke schrijfacties niet kunt uitsluiten. Een wachtwoordmanager met het verborgen wachtwoord erin verraadt het ook als je gedwongen kunt worden die manager te openen (onze redenering).
Gebruik voor verborgen volumes een actuele VeraCrypt-versie. Versies 1.26.6 t/m 1.26.28 op Windows lieten bij het aanmaken van een verborgen volume in een containerbestand nul-sectoren achter op vaste afstanden van 128 MiB, wat het verborgen volume kan verraden (VeraCrypt-advisory GHSA-jjcr-75w7-58jp, CVE-2026-54073, opgelost in 1.26.29; de inhoud en de versleuteling zelf zijn niet aangetast). Heb je met een van die versies op Windows een verborgen volume in een containerbestand gemaakt en steun je op de ontkenbaarheid, maak het dan opnieuw aan met een actuele versie en wis de oude container veilig.
Operationele valkuilen
Wachtwoord kwijt betekent data kwijt
VeraCrypt heeft geen hersteloptie. Geen back-upcode, geen klantenservice, geen technische omweg. Als je het wachtwoord vergeet, zijn de bestanden onherstelbaar verloren. Sla het wachtwoord op in een wachtwoordmanager. Maak ook een back-up van de wachtwoordmanager-database zelf.
Ook een beschadigde header kan je data kosten
Is de header van een volume beschadigd, dan is het volume meestal niet meer te koppelen. Elk volume behalve een systeemschijf heeft een ingebouwde back-upheader; VeraCrypt valt daar zelf op terug en zegt dat je het volume moet repareren via Gereedschap > Volumeheader herstellen…. Voor extra zekerheid kun je een externe kopie bewaren: selecteer het volume, kies Gereedschap > Back-up van volumeheader maken…, voer het wachtwoord in en sla het bestand op een andere plek op dan dat volume.
- Een herstelde header brengt het oude wachtwoord terug. Herstellen zet ook het wachtwoord en de sleutelbestanden terug die golden toen je de back-up maakte, dus maak na een wachtwoordwijziging een nieuwe back-up en verwijder de oude.
- Hij past op één volume. Herstel je hem op een ander volume, dan is de data van dat volume niet meer te ontsleutelen.
- Hij vervangt het wachtwoord niet. Je hebt het wachtwoord nog steeds nodig om de back-up te maken of te gebruiken.
Forensische sporen op Windows
Als een VeraCrypt-container op Windows gekoppeld is geweest, kunnen er volgens de documentatie van VeraCrypt sporen achterblijven: VeraCrypts eigen geschiedenis van de laatste twintig volumes die je koppelde (tenzij Nooit geschiedenis opslaan in het hoofdvenster aanstaat), registervermeldingen van Windows zoals “shellbags” die mapnamen en tijdstippen vastleggen, en sinds Windows 8 een systeemgebeurtenis (Event 98) bij elke koppeling van een volume met NTFS, tenzij je het als verwisselbaar medium koppelt. De inhoud is niet zichtbaar, maar het gebruik wel.
Dit speelt niet alleen op Windows: op elk systeem kunnen het systeem en apps, terwijl een volume gekoppeld is, bestandsnamen en onversleutelde tijdelijke bestanden naar een onversleutelde systeemschijf schrijven. VeraCrypts antwoord als je geen ontkenbaarheid nodig hebt: versleutel de systeemschijf, of werk vanuit een live-systeem.
Als dit relevant is voor jouw dreigingsmodel — denk aan journalisten of activisten die werken in omgevingen waar forensisch onderzoek realistisch is — overweeg dan de container te openen vanuit een live OS zoals Tails. Tails kan bestaande VeraCrypt-volumes openen (Apps ▸ Utilities ▸ Unlock VeraCrypt Volumes; Tails’ documentatie is er niet in het Nederlands) maar kan ze niet aanmaken; maak het volume dus eerst elders.
Traag koppelen is normaal
VeraCrypt gebruikt opzettelijk trage sleutelafleiding (PBKDF2 met hoge iteraties, en optioneel Argon2id) om brute-force aanvallen te bemoeilijken. Het koppelen kan even duren. Dit is een ontwerpkeuze, geen storing.
Containergrootte aanpassen is niet eenvoudig
Op Windows installeert VeraCrypt een apart hulpprogramma, VeraCrypt Expander, dat een container met NTFS kan vergroten. Het werkt niet voor containers met exFAT of FAT, en je mag het niet gebruiken op een buitenste volume met een verborgen volume erin (dat vernietigt het verborgen volume). Op macOS en Linux, en voor exFAT-containers: maak een nieuwe, grotere container, kopieer de inhoud over, en verwijder de oude. Plan daarom de grootte van tevoren iets ruimer dan je denkt nodig te hebben.
Back-up van versleutelde containers
Een containerbestand gedraagt zich als elk ander bestand: ontkoppel het, kopieer het naar een back-uplocatie en de back-up is klaar. De versleuteling gaat mee. Een gekoppelde container kan nog veranderen, dus een kopie of synchronisatie terwijl hij gekoppeld is, is misschien niet bruikbaar (onze redenering; VeraCrypts documentatie gaat hier niet op in).
Aandachtspunten:
- Test je back-up. Controleer of je de container op een andere machine kunt koppelen met hetzelfde wachtwoord. Een back-up die je niet hebt getest, is geen back-up.
- Een kopie houdt de oude sleutels. Een gekopieerde container heeft dezelfde hoofdsleutel als het origineel. Wijzig je later het wachtwoord, dan openen oudere kopieën nog steeds met het oude wachtwoord. Kan je wachtwoord uitgelekt zijn, dan raadt VeraCrypt aan een nieuwe container te maken en de bestanden over te zetten, niet alleen het wachtwoord te wijzigen.
- Gebruik een kopie als back-up, niet als tweede werkvolume. Gaan een kopie en het origineel verschillende data bevatten, dan delen ze één set sleutels, wat volgens VeraCrypt cryptanalyse kan helpen. Kan iemand herhaaldelijk bij je back-up, dan is VeraCrypts methode elke keer een nieuw back-upvolume, waar je de bestanden naartoe kopieert.
- Bewaar het wachtwoord gescheiden van de container. Een back-up van de container samen met het wachtwoord op dezelfde externe schijf heft de encryptie effectief op.
- Houd de back-up actueel. Een verouderde back-up van een container mist alles wat je daarna hebt toegevoegd. Synchroniseer regelmatig, of gebruik een back-upschema.
Voor verborgen volumes zijn gewone kopieën over de tijd een risico (zie hierboven). Zie Back-up implementatie gids voor een bredere aanpak van back-ups.
Gebruik je VeraCrypt of TrueCrypt al?
- Werk bij naar de actuele versie (1.26.31 op 6 november 2026; downloadpagina of je pakketbron). Bestaande VeraCrypt-containers blijven werken, op de oude formaten hieronder na.
- TrueCrypt-volumes openen niet meer sinds VeraCrypt 1.26, en volumes met de oude hash RIPEMD-160 of het algoritme GOST89 ook niet. Koppelt een oud volume niet, dan laat VeraCrypt 1.25.9 bij Volume-eigenschappen zien of een van deze de oorzaak is. Volgens VeraCrypts conversiegids converteer je TrueCrypt-volumes (6.x en 7.x) en wijzig je RIPEMD-160 met 1.25.9 (op Windows ook met het hulpprogramma VCPassChanger); een GOST89-volume moet je opnieuw aanmaken. Gebruik 1.25.9 alleen hiervoor en ga daarna terug naar de actuele versie. Hernoem een geconverteerde TrueCrypt-container daarna van
.tcnaar.hc. - Verborgen volumes uit VeraCrypt 1.17 of ouder: VeraCrypt zegt het buitenste en het verborgen volume opnieuw aan te maken als je op de ontkenbaarheid steunt. Voor Windows-containers met een verborgen volume uit 1.26.6 t/m 1.26.28: zie het onderdeel over verborgen volumes hierboven.
Volgende stap
Versleuteling als onderdeel van een bredere aanpak
- Back-up implementatie gids — hoe je back-ups opzet zodat versleutelde bestanden niet verloren gaan
- Veilige laptop gids — VeraCrypt als onderdeel van een veilige desktopomgeving
VeraCrypt als product evalueren
- VeraCrypt review — als je de technische eigenschappen en alternatieven wilt vergelijken
Gebruik dit in context
- Profiel: journalist en activist — VeraCrypt voor gevoelige bronmaterialen en veldwerk
- Profiel: advocaat, notaris of politicus — versleutelde opslag voor beroepsgeheim en cliëntdossiers