Spyware detecteren op je telefoon: Android en iPhone

Bang dat je telefoon in de gaten wordt gehouden? Deze gids geeft een gestructureerde eerste controle voor Android en iPhone, voordat je stappen zet die je niet kunt terugdraaien.

Spyware detecteren op je telefoon: Android en iPhone

Spyware detecteren op je telefoon

Bang dat je telefoon in de gaten wordt gehouden? Deze gids geeft een gestructureerde eerste controle voor Android en iPhone, voordat je stappen zet die je niet kunt terugdraaien.

Houdt iemand in je omgeving je misschien in de gaten? Lees dit eerst. Diegene kan mogelijk zien wat je opzoekt, dus zoek hulp vanaf een apparaat waar die persoon nooit bij is geweest. Een meekijk-app verwijderen of grote wijzigingen doen kan opvallen en het geweld of de intimidatie verergeren, en met de app verdwijnt ook bewijs (Coalition Against Stalkerware). Kijk dus eerst, verander nog niets en maak een veiligheidsplan met Veilig Thuis (0800-2000, gratis en anoniem, 24/7, ook via chat) of de politie.

Voor wie deze gids is. Deze gids is voor mensen die vermoeden dat hun telefoon gemonitord wordt en een gestructureerde eerste controle willen voordat ze onomkeerbare stappen zetten.

Hij past vooral bij:

  • lezers die ongebruikelijk gedrag van hun telefoon opmerken en dit willen onderzoeken voordat ze resetten
  • situaties van stalking, dwang of relatiegerelateerde surveillance waarbij bewijs kan meetellen
  • iedereen die waarschuwingssignalen wil scheiden van bewijs voordat ze actie ondernemen

Je vermoedt dat je telefoon wordt gemonitord. Wat doe je?

De meest ingrijpende optie, een fabrieksreset, verwijdert apps die zonder jouw medeweten zijn geïnstalleerd (Apple), maar ook het bewijs op de telefoon, en je kunt het niet terugdraaien. Voordat je daartoe overgaat, zijn er concrete stappen om te controleren wat er op je apparaat staat.


Wat je wint, en wat het kost

Als je eerst controleert voordat je ingrijpt, win je meestal:

  • meer duidelijkheid over of er echt iets verdachts op je toestel staat
  • minder kans dat je bewijs vernietigt door te snel te resetten
  • een rustiger en beter verdedigbaar stappenplan in een stressvolle situatie

Maar het kost ook iets:

  • je moet methodisch werken terwijl je waarschijnlijk al ongerust bent
  • sommige controles leveren aanwijzingen op, geen absolute zekerheid
  • in acute onveilige situaties kan veiligheid belangrijker zijn dan een volledige technische analyse

Voor stalking- of monitoringsvermoedens is dat meestal de juiste ruil. Overkill wordt het wanneer je elk batterij- of prestatieprobleem meteen als spyware behandelt zonder patroon, context of veiligheidsafweging.


Signalen die monitoring suggereren

Dit zijn aanwijzingen, geen bewijs. Gewone oorzaken komen veel voor, en sommige stalkerware draait zonder bijverschijnselen. Het meest voorkomende signaal is een persoon, niet de telefoon (Coalition Against Stalkerware):

  • Iemand weet dingen over je telefoongebruik die diegene op geen andere manier kan weten
  • Batterij loopt snel leeg
  • Pieken in dataverbruik (controleer per app)
  • Onverklaarbare stijging in de wekelijkse rapporten van Schermtijd, of vreemde meldingen
  • Apps die je niet herkent staan geïnstalleerd

Het hoeft geen spyware te zijn. Een gewone app als Zoek mijn of Google Maps kan je locatie delen, en iemand met je iCloud- of Google-wachtwoord kan je gegevens uit je account lezen (Clinic to End Tech Abuse).


Voordat je iets verandert: leg het vast. Een app, profiel of apparaatbeheerder-recht verwijderen haalt ook weg wat je later had kunnen laten zien. Noteer de datum en wat je vindt. Wordt de telefoon misschien gevolgd, fotografeer het scherm dan met een ander apparaat: een schermafbeelding komt in de fotobibliotheek van deze telefoon (Apple).

Android: hoe controleer je je telefoon?

De paden hieronder zijn standaard-Android 17 zoals op een Pixel (Googles eigen hulppagina’s en de broncode van Android). Samsung en andere fabrikanten gebruiken andere menunamen; klopt een pad niet, typ dan de naam van de instelling in de zoekbalk bovenaan Instellingen.

Stap 1 — Dataverbruik per app bekijken

Instellingen → Netwerk en internet → Simkaarten → Datagebruik van app (Google). Het verbruik per app staat onder de grafiek; met het pijltje kies je een periode. Op andere telefoons zit de provider onder Netwerk en internet → Internet, achter het tandwiel naast je provider. Voor data via wifi: Instellingen → Apps → [app] → Mobiele data en wifi.

Zoek naar apps die je niet herkent en die veel data verbruiken terwijl je ze niet gebruikt. Hoog verbruik alleen bewijst niets.

Stap 2 — Privacydashboard

Android 12 en hoger heeft een privacydashboard:

Instellingen → Beveiliging en privacy → Privacy → Privacydashboard (telefoons met een apart menu Privacy: Instellingen → Privacy → Privacydashboard)

Kies een recht zoals locatie, camera of microfoon om te zien welke apps het hebben gebruikt en wanneer: de afgelopen 7 dagen, of 24 uur op Android 12 (Google). Loop door de lijst:

  • Zie je een app die je microfoon of camera heeft gebruikt terwijl je hem niet open had?
  • Zie je een app die locatie heeft opgevraagd midden in de nacht?

Tik op een app om dat recht te beheren.

Stap 3 — Rechten per app controleren

Instellingen → Apps → [app naam] → Rechten

Of bekijk het omgekeerd: Instellingen → Beveiliging en privacy → Privacy → Rechtenbeheer (oudere telefoons: Instellingen → Privacy → Rechtenbeheer) — toont per categorie (microfoon, locatie, camera) welke apps toegang hebben.

Spyware moet Android om dit soort rechten vragen (Clinic to End Tech Abuse), dus noteer elke app die er geen legitieme reden voor heeft. Trek ze pas in als je weet dat dat veilig is (zie het begin van deze pagina).

Stap 4 — Apps met rechten voor apparaatbeheer

Een actieve beheer-app kan de bewerkingen uitvoeren die Android ervoor opsomt, en moet worden uitgezet voordat je hem kunt verwijderen.

Instellingen → Apps → Speciale app-toegang → Apparaatbeheer (op een Pixel ook onder Instellingen → Beveiliging en privacy → Meer beveiliging en privacy)

Herken je een app die hier staat niet? Leg het eerst vast. Is ingrijpen veilig: Uitzetten en verwijderen. Wij zouden ook kijken bij Melding lezen, beantwoorden en beheren in dezelfde lijst Speciale app-toegang, en bij Instellingen → Toegankelijkheid → Gedownloade apps: beide kunnen een app veel bereik geven (ons advies; de gelezen bronnen noemen ze niet apart).

Stap 5 — Onbekende apps

Instellingen → Apps → Alle apps zien

Scroll door de volledige lijst. Herken je alles? Stalkerware kan een naam en icoon gebruiken die op een Android-dienst lijken. Niets gevonden sluit het niet uit: sommige is gemaakt om zichzelf te verbergen (Citizen Lab, 2019).

Stap 6 — Installatie uit onbekende bronnen

Instellingen → Apps → Speciale app-toegang → Onbekende apps installeren

Als hier een browser of bestandsbeheerder toestemming heeft om apps te installeren die jij niet hebt gegeven, kan er software via die route geïnstalleerd zijn: stalkerware wordt meestal buiten de officiële winkel om geïnstalleerd (Coalition Against Stalkerware).

Veel apps die Citizen Lab in 2019 testte, zeiden de koper Google Play Protect uit te zetten, dus kijk daar ook: Play Store → je profielicoon → Play Protect (route uit een gids uit 2022; Googles eigen pagina niet gelezen). Verwijderen wat het aanwijst kan de gebruiker ervan een melding geven.

Stap 7 — Wie is ingelogd op je Google-account

Google-account → Beveiliging en inloggen → Je apparaten → Alle apparaten beheren, of google.com/devices. Herken je elk apparaat en elke sessie? Iemand uitloggen of een account verwijderen kan opvallen, dus leg het vast en beslis eerst.


iPhone (iOS): hoe controleer je je telefoon?

Commerciële spyware zoals Pegasus is gericht op een heel klein aantal mensen (Apple), en deze controles brengen het niet aan het licht. Stalkerware voor iPhone draait vaak helemaal niet op de telefoon: het leest je iCloud-back-ups met je wachtwoord (Citizen Lab, 2019), dus sla stap 4 niet over.

Stap 1 — Rapport over privacy van apps

Instellingen → Privacy en beveiliging → Rapport over privacy van apps → zet het rapport aan

Het verzamelt pas zodra je het aanzet, dus het toont niets van daarvoor. Daarna zie je de afgelopen 7 dagen: welke app wanneer je locatie, foto’s, camera, microfoon of contacten heeft gebruikt (Apple). Kijk naar toegang die buiten normale gebruikstijden valt.

Stap 2 — Locatietoegang controleren

Instellingen → Privacy en beveiliging → Locatievoorzieningen

Controleer welke apps “Altijd” toegang hebben (Apple’s gidsen noemen dat label niet). Apps die continu je locatie mogen lezen zijn een potentieel lek, ook zonder actieve spyware.

Stap 3 — Configuratieprofielen

Configuratieprofielen en apparaatbeheer (MDM) zijn bedoeld voor scholen en bedrijven, maar kunnen toegang geven tot gegevens of locatie op de telefoon (Apple). Staat er geen profiel, dan is er geen geïnstalleerd.

Instellingen → Algemeen → VPN- en apparaatbeheer (Apple)

Zie je hier een profiel dat je niet herkent of niet zelf hebt geïnstalleerd? Leg het eerst vast: volgens Apple verdwijnen bij het verwijderen van een profiel ook alle bijbehorende instellingen, apps en gegevens. Is ingrijpen veilig: tik erop, verwijder het profiel en start daarna opnieuw op. Is het een profiel van je werk of school, vraag het dan eerst daar.

Stap 4 — Controleren wie toegang heeft tot je Apple Account en locatie

Als iemand het wachtwoord van je Apple Account kent, kan diegene via iCloud je locatie, berichten (als iCloud-sync aan staat) en foto’s zien, zonder software op de telefoon.

  • Apparaten: Instellingen → [je naam], en scrol omlaag naar de lijst met apparaten. Herken je elk apparaat? Tik erop voor details; ‘Verwijder uit account’ logt het uit (Apple).
  • Locatie: in de app Zoek mijn zie je onder ‘Personen’ wie je locatie kan zien. Stoppen voor één persoon: Personen → de naam → ‘Stop delen van mijn locatie’; voor iedereen: tik op ‘Ik’ en zet ‘Deel mijn locatie’ uit (Apple).
  • iCloud-back-up: Instellingen → [je naam] → iCloud → Back‑up in iCloud (Apple). Staat het aan en deed jij dat niet? Dan kan iemand het hebben aangezet om je back-ups te lezen (Coalition Against Stalkerware).

Wijzig het wachtwoord van je Apple Account en controleer je tweefactorauthenticatie vanaf een schoon apparaat als je twijfelt, zodra je weet dat dat veilig is.

Veiligheidscontrole (iOS 16 en later) zet deze controles bij elkaar: Instellingen → Privacy en beveiliging → Veiligheidscontrole. Met Stop snel (rechtsboven) sluit je het meteen; wat je al hebt gewijzigd blijft bewaard. Met Beheer delen en toegang loop je mensen, apps en apparaten één voor één na, of stop je met Noodherstel in één keer met delen met alle mensen en apps; daarna loop je je noodcontacten, de apparaten op je Apple Account, je verificatienummers en een nieuw wachtwoord voor je Apple Account na (Apple, handleiding voor persoonlijke veiligheid). Het dekt niet alles: Apple noemt accounts en wachtwoorden buiten Apple, sociale media en delen vanaf een ander apparaat als gaten.

Voorzichtig bij stalking of huiselijk geweld: Apple waarschuwt dat wijzigingen in delen of toegang kunnen opvallen, dat mensen met wie je stopt met locatie delen dat kunnen merken, en dat je toegang kunt verliezen tot middelen en informatie die voor jou belangrijk zijn (Apple). Kan dat je in gevaar brengen, plan het moment dan eerst met Veilig Thuis; zie het stalking-profiel.

Stap 5 — Isolatiemodus activeren (voor hoog-risico)

Als je vermoedt dat je een doelwit bent van geavanceerde spyware (Pegasus-achtig):

Instellingen → Privacy en beveiliging → Isolatiemodus → Schakel isolatiemodus in → Schakel in en start opnieuw

Dit beperkt het aanvalsoppervlak: het schakelt functies uit waar gerichte spyware misbruik van maakt. Het is een bescherming, geen opschoonmiddel, dus gebruik het samen met de andere stappen hier. Zie de gids over de isolatiemodus voor wat het blokkeert, wat het in het dagelijks gebruik kost en voor wie het is.


Na de controle: wat zijn je opties?

Als je niets verdachts vindt: Dat bewijst niet dat de telefoon schoon is. Sommige stalkerware is gemaakt om zich te verbergen, een geroote of gejailbreakte telefoon is moeilijk te herkennen, geavanceerde spyware komt in deze controles niet naar boven, en toegang via een account laat niets achter op de telefoon. De signalen kunnen ook een gewone oorzaak hebben. Weet iemand nog steeds te veel, vertrouw daarop en praat met Veilig Thuis; zie het stalking-profiel.

Als je iets verdachts vindt:

  1. Leg vast wat je gevonden hebt (foto met een ander apparaat, notitie op papier)
  2. Kan er een persoon achter zitten: praat met Veilig Thuis voordat je iets verwijdert. Verwijderen kan opvallen, wist bewijs, en de app kan opnieuw worden geïnstalleerd
  3. Is het veilig: verwijder verdachte apps en trek rechten in
  4. Wijzig wachtwoorden vanaf een schoon apparaat (een apparaat dat de verdachte persoon nooit heeft aangeraakt)

Als je schoon wilt beginnen: Een nieuwe telefoon is de zekerste route, een fabrieksreset is tegen stalkerware bijna even effectief (Coalition Against Stalkerware). Een reset lost toegang via een account niet op. Bereid je voor:

  1. iPhone: gebruik eerst Beheer delen en toegang in Veiligheidscontrole; het probleem kan delen zijn, geen software (Apple)
  2. Bewaar je contacten en foto’s op een plek waar die persoon niet bij kan
  3. Overleg met Veilig Thuis of politie als aangifte een optie is
  4. Reset dan pas, en zet daarna geen volledige back-up terug: volgens Apple kan die de schadelijke software opnieuw installeren

Commerciële stalkerware vs geavanceerde spyware

Stalkerware (FlexiSpy, mSpy, Hoverwatch, onder meer door Citizen Lab onderzocht): vereist meestal fysieke toegang tot de ontgrendelde telefoon, of op iPhone je iCloud-wachtwoord. Bovenstaande stappen kunnen het vinden als het als app met rechten is geïnstalleerd, maar niet altijd.

Geavanceerde spyware (Pegasus, Predator, Graphite van Paragon): komt binnen via zero-click-aanvallen of links waar je één keer op tikt, met een infectie die het doelwit mogelijk niet kan zien. Bovenstaande controles detecteren dit niet. Vinden vraagt forensische analyse met tools zoals MVT (Mobile Verification Toolkit) van het Security Lab van Amnesty International, maar MVT is niet bedoeld om jezelf te controleren, en de openbare indicatoren kunnen niet aantonen dat een telefoon schoon is. Als je vermoedt dat je doelwit bent van staatsspionage, neem dan contact op met Access Now Digital Security Helpline: gratis hulp, 24/7, voor maatschappelijke organisaties, journalisten en activisten, na een controle of je binnen hun opdracht valt.

Hoe dat er in de praktijk uitziet. Begin 2025 kwam de spyware Graphite van Paragon via iMessage zonder enige tik op de iPhone van een Europese journalist, en een tweede, Italiaanse journalist werd door dezelfde aanvaller als doelwit gekozen (Citizen Lab, juni 2025). Beiden kwamen erachter omdat Apple hun een dreigingsmelding stuurde; Apple had het lek toen al gedicht in iOS 18.3.1. In september 2026 dichtte Apple opnieuw een lek (CVE-2026-86950, in het grafische onderdeel CoreGraphics, uit te buiten met een gemanipuleerd bestand) voor iPhones die nog op iOS 26 zitten, dat volgens Apple “may have been exploited in an extremely sophisticated attack against specific targeted individuals” (Apple, iOS 26.7.1). Twee lessen die voor iedereen gelden, niet alleen voor doelwitten: installeer iOS-updates snel, en neem een dreigingsmelding van Apple serieus: zet de isolatiemodus aan en neem contact op met de hulplijn hierboven. Een echte melding vraagt nooit om op een link te tikken of iets te installeren, en staat bovenaan je pagina nadat je bent ingelogd op account.apple.com (Apple).

Spyware via een gewone advertentie. In oktober 2026 liet Citizen Lab zien dat een Israëlisch advertentiebedrijf, Discover-Tech, gerichte advertenties draaide die de spyware van Candiru afleverden: “the simple display of a targeted ad is enough for infection”, klikken is niet nodig. Minstens 45 apparaten bij nieuwszender Al Jazeera waren in 2024 en 2025 op deze manier doelwit, en het exemplaar dat Al Jazeera terugvond was een Windows-bestand: ook computers lopen dus risico, niet alleen telefoons (Citizen Lab, 15 oktober 2026). Google en IAB Europe sloten Discover-Tech begin oktober 2026 af van hun advertentiesystemen. Het advies van Citizen Lab voor mensen met een verhoogd risico: eerst deskundige hulp, dan een betrouwbare advertentieblokker als browserextensie of een browser die tracking blokkeert, advertenties blokkeren op je thuisnetwerk (zie de privacy-DNS-gids), en de advertentie-ID van je telefoon resetten of uitzetten. Die stappen verminderen de advertenties en tracking die je bereiken; Citizen Lab presenteert ze niet als garantie, dus snelle updates en de stappen hierboven gaan nog steeds voor.


Volgende stap

Als er meer speelt dan techniek

Per risicoprofiel

Basisbeveiliging herstellen