AVG meldplicht datalekken: wanneer moet je melden?

Onder de AVG moeten sommige datalekken binnen 72 uur worden gemeld bij de toezichthouder. Deze beslisboom helpt je snel te bepalen of dat bij jouw incident zo is.

AVG meldplicht datalekken: wanneer moet je melden?

AVG meldplicht datalekken: wanneer moet je melden?

Onder de AVG moeten sommige datalekken binnen 72 uur worden gemeld bij de toezichthouder. Deze beslisboom helpt je snel te bepalen of dat bij jouw incident zo is.

Voor wie deze gids is. Deze gids is voor ZZP’ers, zorgverleners, kleine organisaties en iedereen die snel moet bepalen of een data-incident een AVG-meldplicht in werking stelt.

Welk recht dit is. Deze pagina beschrijft Europees en Nederlands recht: de AVG (artikel 33 en 34), zoals uitgelegd in de richtsnoeren van de Europese toezichthouders (EDPB), met de Nederlandse invulling van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Uitvoeringswet AVG (UAVG). Gecontroleerd aan de bronnen per 8 november 2026. Buiten de EU/EER gelden andere regels. Een voorstel van de Europese Commissie (de “Digital Omnibus”, november 2025) zou melden bij de toezichthouder alleen nog verplichten bij een hoog risico, binnen 96 uur; dat is nog geen wet (op 8 november 2026 nog in behandeling bij een commissie van het Europees Parlement), dus de 72-uursregel hieronder geldt.

Hij past vooral bij:

  • mensen die in een professionele rol persoonsgegevens verwerken
  • lezers die een praktisch eerste beslispad nodig hebben na een incident
  • organisaties zonder eigen privacy- of compliance-team achter de hand

Een incident heeft plaatsgevonden. Je laptop is gestolen, een e-mail is naar de verkeerde persoon gestuurd, of je systeem is gehackt. Moet je dit melden?

De AVG verplicht de verwerkingsverantwoordelijke om een datalek te melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), tenzij het niet waarschijnlijk is dat het lek een risico oplevert voor de betrokkenen. Bij een hoog risico moet je ook de betrokkenen zelf informeren. De termijn is 72 uur nadat je kennis hebt genomen van het datalek. De vraag is: wanneer is er sprake van een meldplichtig datalek?


Wat je wint, en wat het kost

Als je deze beslisboom gebruikt, win je meestal:

  • sneller overzicht in een situatie waar tijdsdruk direct meespeelt
  • minder kans dat je een meldplichtig incident te laat of verkeerd beoordeelt
  • een beter onderscheid tussen echt risico, laag risico en paniek zonder grond

Maar het kost ook iets:

  • je moet feiten verzamelen terwijl een incident nog gaande kan zijn
  • je moet documenteren wat je hebt afgewogen
  • bij twijfel kies je soms voor melden terwijl dat administratief extra werk geeft

Voor organisaties die persoonsgegevens verwerken is dat een logische ruil. Overkill wordt het pas wanneer je elk klein technisch incident als juridisch drama behandelt zonder eerst te bepalen of er überhaupt persoonsgegevens en risico voor betrokkenen in het spel zijn. Bij een groot, grensoverschrijdend of ernstig datalek is deze beslisboom een eerste stap: schakel dan direct juridisch of specialistisch advies in.


Wat is een datalek?

De AVG spreekt van een “inbreuk in verband met persoonsgegevens” (artikel 4, punt 12): een inbreuk op de beveiliging die per ongeluk of op onrechtmatige wijze leidt tot de vernietiging, het verlies, de wijziging of de ongeoorloofde verstrekking van of de ongeoorloofde toegang tot persoonsgegevens. In de praktijk heet dat een datalek. De AP onderscheidt drie soorten: een inbreuk op de vertrouwelijkheid (inzage of verstrekking), de integriteit (wijziging) en de beschikbaarheid (je kunt niet meer bij de gegevens, of ze zijn vernietigd).

Voorbeelden die als datalek kwalificeren:

  • Gestolen of kwijtgeraakte laptop of USB-stick met onversleutelde persoonsgegevens
  • Verkeerd geadresseerde e-mail met medische informatie
  • Inzage in een medisch dossier door een onbevoegde medewerker
  • Ransomware-aanval die bestanden versleutelt (ook als er niets is gestolen: dat is een inbreuk op de beschikbaarheid)
  • Inbraak in een systeem waarbij klantendata is bereikt
  • Medewerker die per ongeluk een bestand publiek deelt

Geen datalek, of meestal laag risico:

  • Incident waarbij geen persoonsgegevens betrokken zijn: geen datalek in de zin van de AVG
  • Gepland onderhoud waardoor gegevens tijdelijk niet bereikbaar zijn: geen inbreuk op de beveiliging (EDPB)
  • Bestand intern naar de verkeerde collega gestuurd: wel een datalek, maar de AP noemt een collega in je eigen organisatie een “betrouwbare ontvanger”, wat het risico kan verlagen. Registreer het.
  • Gegevens die al openbaar waren: wel een datalek als de beveiliging tekortschoot; het risico kan lager zijn, maar volgens de AP kan de combinatie met openbare gegevens de impact juist vergroten.

De beslisboom

Stap 1: Zijn er persoonsgegevens bij betrokken?

Nee → Geen datalek in de zin van de AVG. Geen meldplicht.

Ja → Ga naar stap 2.


Stap 2: Wat is er precies gebeurd?

Situatie Kwalificatie
Gegevens zijn verloren of vernietigd Datalek (beschikbaarheid)
Gegevens zijn gewijzigd zonder toestemming Datalek (integriteit)
Gegevens zijn ingezien door onbevoegden Datalek (vertrouwelijkheid)
Gegevens zijn gedeeld met verkeerde ontvanger Datalek (vertrouwelijkheid)
Gegevens waren door een incident (storing, aanval, ransomware) tijdelijk niet bereikbaar, ook als ze daarna intact zijn Datalek (beschikbaarheid); melden hangt af van het risico
Gegevens waren niet bereikbaar door gepland onderhoud Geen datalek

Elk datalek komt in je interne datalekregister (zie hieronder), wat de volgende stappen ook opleveren.


Stap 3: Wie ben jij in deze verwerking?

Verwerker (jij verwerkt persoonsgegevens in opdracht van een andere organisatie, de verwerkingsverantwoordelijke):

  • Informeer de verwerkingsverantwoordelijke zonder onredelijke vertraging over elk datalek met diens gegevens. Je hoeft het risico niet eerst zelf te beoordelen; dat doet de verwerkingsverantwoordelijke (EDPB).
  • Meld niet zelf bij de AP, tenzij de verwerkingsverantwoordelijke je schriftelijk heeft gemachtigd om namens hem te melden. Ook dan blijft de verwerkingsverantwoordelijke wettelijk verantwoordelijk.
  • Voor jou eindigt de beslisboom hier. Help de verwerkingsverantwoordelijke aan de feiten die hij nodig heeft.

Verwerkingsverantwoordelijke (jij beslist waarvoor en hoe de gegevens worden gebruikt) → Ga naar stap 4.


Stap 4: Welk risico lopen de betrokkenen?

De AVG kent drie uitkomsten, afhankelijk van het risico voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen. Je beoordeelt dat zelf: hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn, en hoe waarschijnlijk is het dat ze zich voordoen?

1. Waarschijnlijk geen risico → Niet melden. Leg het datalek en je afweging vast in het register.

Voorbeelden die vaak hieronder vallen, op basis van de EDPB- en AP-uitleg:

  • Een kwijtgeraakt apparaat of back-up die goed versleuteld was, met een sleutel die geen gevaar heeft gelopen en een recente back-up van de gegevens (de AP noemt als voorwaarden: gegevens nog volledig intact en nog steeds onder jouw controle)
  • Een korte storing waarna de gegevens zijn hersteld, zonder verdere schade
  • Gegevens naar een betrouwbare ontvanger (collega, vaste zakenpartner, iemand met beroepsgeheim) die bevestigt dat ze zijn gewist

2. Waarschijnlijk een risico → Meld bij de AP binnen 72 uur. Dit is het uitgangspunt: je meldt, tenzij je kunt onderbouwen dat een risico niet waarschijnlijk is.

3. Waarschijnlijk een hoog risico → Meld bij de AP én informeer de betrokkenen (zie “Betrokkenen informeren”).

Factoren die volgens de AP en de EDPB op een hoog risico wijzen:

  • Bijzondere persoonsgegevens (artikel 9 AVG: gezondheid, ras of etnische afkomst, politieke opvattingen, religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen, lidmaatschap van een vakbond, genetische of biometrische gegevens, seksueel gedrag of seksuele gerichtheid) en strafrechtelijke persoonsgegevens
  • Gegevens waarmee identiteitsfraude of financiële schade mogelijk is: kopieën van identiteitsbewijzen, creditcardgegevens, het BSN in combinatie met bijvoorbeeld naam en adres
  • Kwetsbare personen: kinderen, ouderen, mensen met een beperking of ziekte
  • Veel betrokkenen (al kan een lek ook voor één persoon ernstig zijn)
  • Onversleutelde gegevens bij een onbekende of kwaadwillende partij, zoals een dief of aanvaller

Vuistregel: Twijfel je? Meld. Dat adviseren zowel de AP (“het zekere voor het onzekere nemen”) als de EDPB. Een datalek is niet automatisch een overtreding van de AVG, maar een meldplichtig datalek niet melden is dat wel, en daarvoor kan de AP een boete opleggen.


De 72-uur termijn

De klok start op het moment van kennisname, niet op het moment van het incident. Volgens de AP en de EDPB heb je kennisgenomen zodra je redelijk zeker bent dat een beveiligingsincident persoonsgegevens heeft geraakt. Je mag kort onderzoeken of het om een datalek gaat, maar dat onderzoek moet je direct starten. Als een datalek op maandag heeft plaatsgevonden maar jij er vrijdag kennis van neemt, begint de 72 uur op vrijdag. Een melding van je verwerker geldt normaal gesproken als het moment van kennisname.

De melding hoeft niet compleet te zijn: de AVG staat toe dat je informatie in stappen geeft. Doe binnen 72 uur een eerste (voorlopige) melding en vul die aan zodra je meer weet. Meld je later dan 72 uur, dan moet je de vertraging motiveren; de AP accepteert een late melding alleen in uitzonderlijke gevallen (weekend, vakantie of ziekte zijn geen geldige reden).

Gaat het om een grensoverschrijdend datalek? Dan meld je bij de toezichthouder van de EU-lidstaat waar je hoofdvestiging zit.

Zo meld je bij de AP

Zo beschrijft de AP het meldproces op de eigen site (stand 8 november 2026):

  1. Bereid je voor: de AP publiceert de vragen vooraf als “Vragenlijst meldformulier datalekken”.
  2. Meld via het online Meldformulier datalekken van de AP, te vinden via de AP-pagina “Zo meldt u een datalek”. Melden per telefoon, post of e-mail kan niet. Ook de functionaris gegevensbescherming (FG) is geen meldkanaal: betrek de FG wel, maar de organisatie meldt.
  3. Na het versturen verschijnt een ontvangstbevestiging met een meldingsnummer. Sla die direct op of print hem: je kunt de melding later niet meer online inzien.
  4. Met dat meldingsnummer kun je de melding via hetzelfde formulier aanvullen, aanpassen of intrekken.
  5. Meestal krijg je geen reactie; heeft de AP vragen, dan neemt zij binnen 2 weken contact op.

Een gemachtigde verwerker meldt op naam van de verwerkingsverantwoordelijke en voegt de schriftelijke machtiging bij de melding. Aanbieders van openbare elektronische communicatiediensten (Telecommunicatiewet) melden ook bij de AP, via hetzelfde formulier.


Betrokkenen informeren

Naast de AP-melding moet je in sommige gevallen ook de betrokkenen (de personen van wie je gegevens zijn gelekt) informeren.

Verplicht als het datalek waarschijnlijk een hoog risico oplevert voor hun rechten en vrijheden (stap 4, uitkomst 3). Bijzondere persoonsgegevens of een te verwachten risico op identiteitsfraude zijn sterke aanwijzingen, maar de toets is altijd het totale risico.

Niet verplicht als (artikel 34, lid 3 AVG):

  • de gegevens beschermd waren met maatregelen die ze onbegrijpelijk maken voor onbevoegden, zoals versleuteling, en de sleutel niet is gelekt
  • je achteraf maatregelen hebt genomen waardoor het hoge risico zich waarschijnlijk niet meer voordoet
  • het individueel informeren een onevenredige inspanning vergt; dan moet je de betrokkenen in plaats daarvan informeren met een openbare mededeling of een vergelijkbare maatregel die even doeltreffend is

De AP kan je ook verplichten om de betrokkenen alsnog te informeren. De UAVG kent daarnaast twee uitzonderingen: als dat noodzakelijk en evenredig is voor een zwaarwegend belang zoals de nationale of openbare veiligheid (artikel 41), en voor financiële ondernemingen onder de Wet op het financieel toezicht, die wel bij de AP moeten melden (artikel 42).

Informeer betrokkenen onverwijld. Is de dreiging acuut, zoals bij een risico op identiteitsfraude, dan kan dat volgens de EDPB zelfs vóór de AP-melding. Vertel in duidelijke en eenvoudige taal wat er is gebeurd, bij wie ze terechtkunnen voor meer informatie, wat de waarschijnlijke gevolgen zijn en wat je eraan doet, ook wat zij zelf kunnen doen om zich te beschermen.


Specifiek voor zorgverleners

Zorgverleners verwerken gezondheidsgegevens, een bijzondere categorie persoonsgegevens. De wettelijke toets blijft hetzelfde, maar een risico, en vaak een hoog risico, is daardoor eerder aanwezig:

  • Elke inzage in patiëntgegevens door een onbevoegde, ook een onbevoegde medewerker, is een datalek
  • Een gestolen laptop met patiëntdossiers: kun je niet vaststellen dat de versleuteling sterk was en de sleutel veilig, behandel hem dan als onversleuteld (volgens de EDPB is niet melden bij gegevens die niet echt goed versleuteld waren een overtreding van artikel 33)
  • E-mail met medische informatie naar een verkeerd adres: de AP noemt gelekte medische dossiers een duidelijk geval van risico; heeft de ontvanger de gegevens al ingezien, dan kan dat volgens de AP al een hoog risico zijn

Wie meldt:

  • Als je in een organisatie werkt: waarschuw direct intern de functionaris gegevensbescherming (FG) of de privacycontactpersoon. De organisatie meldt als verwerkingsverantwoordelijke bij de AP; bij de FG kun je volgens de AP geen datalek melden.
  • Als ZZP’er ben je meestal zelf de verwerkingsverantwoordelijke: meld direct bij de AP via het Meldformulier datalekken.
  • Als zorgorganisatie: overweeg ook contact met Z-CERT (z-cert.nl), de sectorale CERT voor de zorg, voor technische ondersteuning. Dat vervangt de AP-melding niet.

Register bijhouden

De AVG (artikel 33, lid 5) verplicht je om alle datalekken vast te leggen, ook de lekken die je niet hoeft te melden aan de AP. De AP kan deze documentatie opvragen om te controleren of je de meldplicht naleeft.

Wat de wet per incident vraagt:

  • De feiten: wat er is gebeurd, de oorzaak en om welke persoonsgegevens het gaat
  • De gevolgen van het datalek
  • De genomen corrigerende maatregelen

De AP adviseert daarnaast om per incident vast te leggen of je het hebt gemeld aan de AP en aan de betrokkenen, en waarom wel of niet. Noteer ook wanneer je het incident ontdekte en wanneer je kennisnam van het datalek: op dat moment begon de 72 uur.


Volgende stap

Rolverdeling en contracten

Per situatie

Preventie