OPNsense VLAN-segmentatie instellen: netwerk opdelen in zones

VLAN's verdelen je netwerk in zones, en firewallregels bepalen wat daartussen mag, zodat een gehackt slim apparaat niet bij je NAS komt. Deze gids zet dat stap voor stap op in OPNsense.

OPNsense VLAN-segmentatie instellen: netwerk opdelen in zones

OPNsense VLAN-segmentatie instellen

VLAN’s verdelen je netwerk in zones, en firewallregels bepalen wat daartussen mag, zodat een gehackt slim apparaat niet bij je NAS komt. Deze gids zet dat stap voor stap op in OPNsense.

Voor wie is dit? Voor IT-professionals en thuisgebruikers die al OPNsense draaien en hun netwerk willen opdelen in geïsoleerde zones. Heb je een GL.iNet router of wil je weten of netwerksegmentatie iets voor jou is? Begin met de netwerksegmentatie basisgids.

Met de regels uit deze gids heeft een gecompromitteerd IoT-apparaat geen toegang tot je NAS of werkbestanden. De blokkade werkt bewust één kant op: Privé en Werk kunnen wel bij IoT, zodat je je printer en tv kunt gebruiken, en Privé kan bij Werk tot je de blokkade uit het scenario hieronder toevoegt.

Dit artikel gaat specifiek over OPNsense. Heb je een GL.iNet router met OpenWrt? Zie de netwerksegmentatie met VLANs gids.

Welke OPNsense-versie? De stappen kloppen met OPNsense 26.7 (uitgebracht in juli 2026). Die versie bouwde twee schermen uit deze gids opnieuw: het toewijzen van interfaces, en de pagina met firewallregels, die eerder “Rules [new]” heette (release notes van OPNsense 26.7). Draai je nog 26.1 of ouder? De instellingen zijn hetzelfde, maar de schermen verschillen op twee plekken; elke stap zegt waar. OPNsense heeft geen Nederlandse vertaling, dus de knoppen en velden staan hieronder in het Engels, zoals op je scherm.

Wat je wint, en wat het kost

Je wint fijnmazige controle over verkeer tussen netwerkzones. Met OPNsense kun je niet alleen privé, werk en IoT scheiden, maar ook expliciet bepalen welke zone wel of niet bij printers, NAS, internet of beheerinterfaces mag komen.

De prijs is dat je een echt netwerkontwerp moet onderhouden. VLANs, firewallregels, switchpoorten en access points moeten allemaal op elkaar aansluiten. Een kleine fout betekent al snel dat apparaten offline lijken of elkaar onverwacht toch kunnen bereiken.

Wanneer dit overkill is

Als je nog geen OPNsense draait of vooral basisisolatie zoekt voor bezoekers en IoT, begin met een gastnetwerk of een eenvoudigere routersetup. Deze gids is pas logisch zodra je bewust kiest voor een beheerder-achtige netwerklaag en bereid bent die ook te blijven onderhouden.


Wat je nodig hebt

  • OPNsense draaiend op een Protectli Vault, mini-PC, of virtuele machine
  • Een managed switch die 802.1Q VLANs ondersteunt (zoals de TP-Link TL-SG108E)
  • Een access point dat meerdere SSIDs kan uitzenden (de meeste moderne AP’s ondersteunen dit)

Ontwerp: drie zones

Voor de meeste thuisgebruikers en thuiswerkers volstaan drie zones:

Zone VLAN ID Subnet Gebruik
Privé 10 192.168.10.0/24 Laptops, telefoons, NAS
Werk 20 192.168.20.0/24 Werklaptop, werktelefoon
IoT 30 192.168.30.0/24 Smart TV, printers, camera’s, speakers

Op de kabel tussen OPNsense en de switch gaan alle VLANs tagged, zonder untagged verkeer ernaast. OPNsense raadt het mengen van tagged en untagged op die verbinding af, omdat DHCP en andere broadcasts dan tussen de netwerken kunnen lekken (OPNsense-handleiding).


Heb je al een netwerk? Lees dit eerst

De stappen hieronder gaan uit van nieuwe subnetten. Draait je thuisnetwerk nu als één plat LAN (bijvoorbeeld 192.168.1.0/24 op poort igb1), dan loop je tegen twee dingen aan.

Je kunt hetzelfde subnet niet twee keer gebruiken. Geef VLAN 10 geen 192.168.1.1/24 zolang je LAN dat subnet nog heeft. Elke interface heeft een eigen netwerk nodig; een conflict breekt het routeren tussen de VLANs (OPNsense-handleiding). Reken niet op een foutmelding: in de code van het toewijzingsscherm van 26.7.8 vonden we zo’n controle niet.

Je hebt twee routes:

  • Nieuw subnet voor Privé: volg de gids zoals hij is, met 192.168.10.0/24. Voor deze route heb je een vrije netwerkpoort op OPNsense nodig als parent voor de VLANs (de meeste mini-pc’s en Protectli-kastjes hebben er meerdere): OPNsense wil dat de parent-poort van VLANs zonder toewijzing blijft, dus bouw ze niet op de poort waar je huidige LAN op zit (OPNsense-handleiding). Beheer OPNsense via het oude LAN tot je vanuit Privé hebt ingelogd, en verhuis daarna je apparaten. Apparaten met een vast adres of een DHCP-reservering moet je opnieuw instellen in het nieuwe subnet.
  • Je bestaande subnet houden: verhuis de LAN-interface zelf naar het VLAN, in plaats van een nieuwe interface aan te maken. Dat werkt ook met één LAN-poort. Zie hieronder.

Je LAN naar VLAN 10 verhuizen

  1. Download eerst een back-up van je configuratie: System → Configuration → Backups (OPNsense-handleiding: back-ups).
  2. Zorg dat je bij de console van OPNsense kunt (toetsenbord en scherm, of seriële kabel). Raak je tijdens de verhuizing de webinterface kwijt, dan kun je daar de interfaces opnieuw toewijzen.
  3. Maak VLAN 10 aan op igb1 (stap 1 hieronder); dat wordt het apparaat vlan0.10.
  4. Ga naar Interfaces → Assignments, bewerk de rij LAN en kies bij Device het nieuwe VLAN-apparaat (vlan0.10) in plaats van igb1. Sla op en klik op Apply. De fysieke poort igb1 blijft daarna zonder toewijzing; zo hoort het volgens OPNsense.
  5. Zet de switch direct daarna om (stap 4): de poort naar OPNsense tagged VLAN 10, de apparaatpoorten untagged VLAN 10 met PVID 10. Tot dat klaar is, is je netwerk even onbereikbaar. Plan het dus op een rustig moment.

Het IP-adres van LAN, de DHCP-instellingen en de firewallregels zijn ingesteld op de LAN-interface, niet op de fysieke poort. Ze gaan dus mee naar het VLAN; dat is het voordeel van deze route. Je Privé-zone heet in de rest van de gids dan gewoon LAN in plaats van PRIVE: in stap 2 voeg je alleen vlan0.20 en vlan0.30 toe, en in stap 3 houdt LAN zijn bestaande DHCP-bereik.

Vaste DHCP-reserveringen. Gebruik je de DHCP-server Dnsmasq al, dan verhuizen je reserveringen met de LAN-interface mee. Draait je OPNsense nog op de oude ISC DHCP-server (sinds 26.1 een losse plugin, die bij een upgrade bleef staan), dan moet je ze zelf overzetten: de documentatie van OPNsense beschrijft geen automatische overzetting. Neem ze per apparaat over in Services → Dnsmasq DNS & DHCP → Hosts (Host, IP addresses, Hardware addresses), en zet daarna ISC DHCP uit. Zie stap 3 waarom.


Stap 1 — VLANs aanmaken in OPNsense

Ga naar Interfaces → Devices → VLAN.

Klik + om een VLAN toe te voegen:

  • Device: vlan0.10. Laat je het leeg, dan verzint OPNsense een naam (vlan01, vlan02, …); een naam met de tag erin herken je later makkelijker. OPNsense accepteert namen die beginnen met vlan0, gevolgd door cijfers en punten.
  • Parent: de fysieke interface die naar je switch gaat (bijv. igb1 of em1)
  • VLAN tag: 10
  • Description: Privé

Herhaal voor VLAN 20 (vlan0.20, Werk) en VLAN 30 (vlan0.30, IoT). Klik op Apply.


Stap 2 — Interfaces toewijzen

Ga naar Interfaces → Assignments en klik voor elke nieuwe VLAN-interface op +. In het venster:

  • Device: vlan0.10
  • Description: PRIVE (alleen letters, cijfers en underscores)
  • Enabled: aangevinkt
  • IPv4 Configuration Type: Static IPv4
  • IPv4 address: 192.168.10.1/24, het gateway-adres voor dat subnet

Herhaal voor vlan0.20 (WERK, 192.168.20.1/24) en vlan0.30 (IOT, 192.168.30.1/24). Sla elke interface op en klik op Apply.

Op OPNsense 26.1 of ouder gaat dit op twee plekken: gebruik op de pagina Assignments de rij “Assign a new interface” (Device + Description, dan Add), en open daarna elke interface onder Interfaces → [PRIVE] om Enable aan te vinken en IPv4 Configuration Type en adres in te stellen.


Stap 3 — DHCP inschakelen per interface

OPNsense gebruikt hiervoor Dnsmasq. De oude ISC DHCP-server (Services → ISC DHCPv4) krijgt volgens OPNsense geen updates of beveiligingspatches meer; de installatiewizard stelt tegenwoordig Dnsmasq in (OPNsense-handleiding: Dnsmasq).

Ga naar Services → Dnsmasq DNS & DHCP → General:

  • Enable: aangevinkt
  • Interface: PRIVE, WERK en IOT (de interfaces die DHCP krijgen). Op een verse installatie staat LAN hier al in: laat dat staan, anders krijgt je oude LAN geen adressen meer.
  • DHCP register firewall rules: aangevinkt, zodat de firewall DHCP-verkeer op die interfaces toelaat
  • Listen port: Unbound is de standaard DNS-server van OPNsense op poort 53, dus Dnsmasq mag die poort niet gebruiken. Een verse installatie heeft hier al 53053 staan (de fabrieksinstelling van OPNsense); laat dat zo. Is het veld leeg? Zet het dan op 53053, de poort die OPNsense zelf als voorbeeld gebruikt wanneer Unbound lokale hostnamen doorstuurt naar Dnsmasq, of op 0 om de DNS-functie van Dnsmasq helemaal uit te zetten (OPNsense-handleiding: Dnsmasq).

Ga daarna naar Services → Dnsmasq DNS & DHCP → DHCP ranges en maak per interface een bereik aan:

  • Interface: PRIVE
  • Start address: 192.168.10.100
  • End address: 192.168.10.200

Herhaal voor WERK en IOT. Apparaten krijgen automatisch OPNsense als gateway en als DNS-server.

Start Dnsmasq niet, check dan of ISC DHCP of Kea DHCP nog aanstaat. Die blokkeren de poort die Dnsmasq nodig heeft.


Stap 4 — Managed switch configureren

Op je managed switch stel je per poort in of deze een VLAN tagged of untagged doorstuurt.

Uplink-poort (naar OPNsense): tagged voor alle VLANs (10, 20, 30), geen untagged VLAN. Kan je switch het untagged VLAN op die poort niet uitzetten, geef de poort dan een ongebruikt VLAN als PVID (bijv. 3999) dat je nergens anders gebruikt. Dat is de oplossing die OPNsense zelf aanraadt.

Toegangspoorten (voor apparaten): untagged voor het VLAN van die zone.

Poort naar het access point: untagged voor het VLAN waarin het AP zelf beheerd wordt, tagged voor de andere SSID-VLANs. Zie stap 5.

Voorbeeld voor TP-Link TL-SG108E (via webinterface). Zet onder VLAN → 802.1Q VLAN de 802.1Q VLAN Configuration op Enable, maak VLAN 10, 20 en 30 aan en zet elke poort op Untagged, Tagged of Not Member (gebruikershandleiding van TP-Link):

  • Poort 1 (uplink naar OPNsense): tagged 10, 20, 30
  • Poort 2-4 (privé-apparaten): untagged 10
  • Poort 5-6 (werk): untagged 20
  • Poort 7 (IoT): untagged 30
  • Poort 8 (access point): untagged 10, tagged 20 en 30

Stel daarna onder VLAN → 802.1Q PVID Setting de PVID (Port VLAN ID) per poort in op het bijbehorende VLAN (poort 8: PVID 10). TP-Link accepteert een PVID alleen voor een VLAN dat bestaat, dus maak eerst VLAN 3999 aan als poort 1 de oplossing hierboven nodig heeft. Volgens TP-Link zitten alle poorten eerst in VLAN 1, en kun je een poort pas uit VLAN 1 halen als hij lid is van een ander VLAN; bouw dus eerst VLAN 10-30 en zet de poorten daarna op Not Member in VLAN 1.

Let op het beheer van de switch zelf. Veel goedkope managed switches zijn alleen via VLAN 1 of via één bepaald VLAN te bereiken. Kijk in de handleiding van je switch via welk VLAN je bij de webinterface komt voordat je VLAN 1 van poorten haalt, anders sluit je jezelf buiten.


Stap 5 — Access point configureren (meerdere SSIDs)

Configureer je access point met drie SSIDs. De meeste access points worden zelf beheerd via het untagged VLAN van hun poort (hier VLAN 10); de andere SSIDs krijgen een VLAN-tag:

SSID VLAN-ID in het AP Wifi-wachtwoord
Thuis_Prive geen (untagged, komt in VLAN 10) Sterk wachtwoord
Thuis_Werk 20 Sterk wachtwoord
Thuis_IoT 30 Apart wachtwoord

Bij UniFi krijgt een SSID een netwerk in plaats van een VLAN-nummer. Met OPNsense als router maak je eerst per VLAN een netwerk aan onder Settings → Networks, kies je Third-party Gateway als router en vul je hetzelfde VLAN ID in (20, 30). Kies dat netwerk daarna in het keuzemenu Network van de wifi onder Settings → WiFi (UniFi: VLANs, UniFi: wifi). Op een losse TP-Link EAP: Wireless → Wireless Settings, bewerk de SSID, Wireless VLAN ID (0 = geen tag) (TP-Link); een EAP die Omada beheert, krijgt zijn SSIDs van de controller.


Stap 6 — Firewallregels instellen

Dit is het cruciale deel. Een nieuwe interface blokkeert alle verkeer tot er een pass-regel op staat, dus zonder regels komen de apparaten erop niet eens online. Maar de regel “sta internet toe” die ze nodig hebben, heeft als bestemming any, en dat omvat ook je andere VLANs. De blokkeerregels erboven houden de zones uit elkaar.

Ga naar Firewall → Rules en kies de interface (bijvoorbeeld IOT) in het interfacefilter bovenaan de pagina. Klik op + om een regel toe te voegen; de gekozen interface staat dan al ingevuld.

De volgorde is belangrijk. OPNsense verwerkt regels van boven naar beneden en de eerste regel die past, beslist (OPNsense-handleiding: firewall). Staat “sta internet toe” (bestemming: any) bovenaan, dan past die ook op verkeer naar je andere VLANs en worden de blokkeringen eronder nooit bereikt. Een nieuwe regel komt altijd onderaan de lijst, dus voeg de regels hieronder toe in de volgorde waarin ze staan. Wil je later een regel hoger zetten, vink dan zijn selectievakje aan en klik op de knop met het pijltje naar links bij de regel waar hij boven moet (tooltip: “Move 1 rule(s) before this rule in selection order”).

Laat de velden die hier niet staan op hun standaardwaarde (Version: IPv4, Direction: In, Quick: aan). In de lijsten bij Source en Destination heet elke interface “PRIVE network”, “WERK network” enzovoort.

Op IOT, in deze volgorde:

  1. Sta DNS naar OPNsense toe
    • Action: Pass
    • Protocol: TCP/UDP
    • Source: IOT network
    • Destination: This Firewall
    • Destination Port: 53 (DNS)
  2. Blokkeer IoT → OPNsense
    • Action: Block
    • Protocol: any
    • Source: IOT network
    • Destination: This Firewall
  3. Blokkeer IoT → privé
    • Action: Block
    • Protocol: any
    • Source: IOT network
    • Destination: PRIVE network
  4. Blokkeer IoT → werk
    • Action: Block
    • Protocol: any
    • Source: IOT network
    • Destination: WERK network
  5. Sta internet toe
    • Action: Pass
    • Protocol: any
    • Source: IOT network
    • Destination: any

Regel 1 en 2 houden IoT-apparaten weg van de webinterface van OPNsense, die ze anders via hun gateway-adres (192.168.30.1) kunnen openen. DHCP blijft werken: de automatische regels die Dnsmasq aanmaakt (“DHCP register firewall rules” in stap 3) komen vóór je eigen regels.

Regel 5 laat elke bestemming door die erboven niet is geblokkeerd. Daar vallen ook je oude LAN onder als je dat houdt (192.168.1.0/24) en het netwerk van het modem van je provider aan de WAN-kant. Wil je die ook dicht, gebruik dan de alias hieronder in plaats van regel 3 en 4.

Op WERK, in deze volgorde:

  1. Blokkeer werk → privé: Action Block, Protocol any, Source WERK network, Destination PRIVE network
  2. Sta internet toe: Action Pass, Protocol any, Source WERK network, Destination any

Wil je ook WERK weghouden van de beheerinterface? Zet dan regel 1 en 2 van IOT ook hier bovenaan, met Source WERK network. Beheer OPNsense zelf vanuit PRIVE.

Op PRIVE: één regel, Sta internet toe (Action Pass, Protocol any, Source PRIVE network, Destination any). Een nieuwe interface blokkeert alles tot er een pass-regel op staat. Heb je je LAN naar VLAN 10 verhuisd? Dan heeft LAN al de “Default allow LAN to any rule” uit de fabrieksinstellingen, die de installatiewizard laat staan, en voeg je hier niets toe.

Sluit jezelf niet buiten. OPNsense zet een automatische “anti-lockout rule” op LAN, vóór je eigen regels, zodat de webinterface (en SSH, als dat aanstaat) daarvandaan bereikbaar blijft. PRIVE krijgt die niet: daar kom je alleen binnen via je pass-regel, dus zet op PRIVE nooit een blokkering op This Firewall. Zonder LAN-interface verhuist de regel naar de optionele interface met het laagste nummer, en dat kan een zone zijn die je juist dicht wilt hebben; houd LAN dus toegewezen tot je vanuit PRIVE hebt ingelogd. Raak je toch de toegang kwijt, dan werkt de console (zie boven) nog.

Klik op Apply als de regels staan.

Alternatief: gebruik aliassen

Maak een alias RFC1918 aan onder Firewall → Aliases (Type: Network(s)) met de privésubnetten 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12, 192.168.0.0/16. Vervang dan op IOT regel 3 en 4 door één blokkering: source = IOT network, destination = RFC1918. Dit blokkeert al het inter-LAN verkeer in één regel, ook naar een oud LAN en het netwerk van het modem van je provider. Let op: die regel blokkeert ook DNS naar OPNsense zelf, want het IoT-gatewayadres (192.168.30.1) valt ook in RFC1918. De regel “Sta DNS naar OPNsense toe” vangt dat op, mits hij boven de alias-blokkering staat.

Bijgewerkt vanaf 26.1 of ouder? Je bestaande regels blijven werken. OPNsense 26.7 heeft de oude regelpagina’s naar de plugin os-firewall-legacy verplaatst en toont onder Firewall een Migration assistant om ze naar de nieuwe pagina over te zetten (release notes). Op 26.1 zelf staan de oude pagina’s nog onder Firewall → Rules → [interface] en heet de nieuwe pagina “Rules [new]”.


Stap 7 — Testen

Test isolatie: Verbind een laptop met het IoT-wifi. Open de webpagina van een apparaat in Privé, zoals je NAS op zijn 192.168.10.x-adres: dit moet falen, terwijl het vanuit Privé wel werkt. Test dit niet met ping 192.168.10.1: dat adres is van OPNsense zelf, dus regel 2 blokkeert het ook als regel 3 niet klopt.

Probeer ping 8.8.8.8 — dit moet werken (internet).

Open vanaf dezelfde laptop https://192.168.30.1 — de inlogpagina van OPNsense mag niet laden. Een website als example.com moet wel laden (DNS werkt).

Test DHCP: Verbind een apparaat met elk wifi-netwerk. Controleer of het een IP-adres krijgt in het juiste subnet.


Optioneel: DNS per zone

OPNsense kan per interface andere DNS-servers aanbieden. Zo kun je op de IoT-interface een DNS-filter zoals AdGuard Home of Pi-hole draaien, en op de privézone gewone DNS.

Ga naar Services → Dnsmasq DNS & DHCP → DHCP options en voeg een optie toe: Type Set, Option dns-server [6], Interface IOT, Value: het IP-adres van je DNS-filter. Staat die filter in een ander VLAN (bijvoorbeeld Privé), maak dan op IOT een regel die DNS (poort 53, Protocol TCP/UDP) naar precies dat adres toelaat en zet hem boven de blokkeringen; anders blokkeert je eigen IoT → privé-regel de DNS-verzoeken.


Scenario: WERK-VLAN voor SSH naar productie

Als je thuis SSH-toegang hebt tot productieomgevingen — servers, cloud-infra, VPN naar kantoor — dan is je thuisnetwerk een onderdeel van het aanvalsoppervlak van je werkgever. Een gecompromitteerd IoT-apparaat of een geïnfecteerde persoonlijke laptop op hetzelfde netwerk kan als springplank dienen naar je werkverkeer.

Het WERK-VLAN uit de bovenstaande configuratie lost dit op. Dit zijn de aanvullende stappen:

Stap 1 — Alleen de werklaptop op VLAN 20

Verbind je werklaptop met de SSID Thuis_Werk (VLAN 20) of sluit hem aan op de switch-poorten die zijn ingesteld als untagged VLAN 20. Alle andere apparaten — persoonlijke laptop, telefoon, IoT — zitten op andere VLANs.

Stap 2 — Firewall: blokkeer PRIVE en IoT → WERK

Op de PRIVE-interface, voeg toe:

  • Action: Block
  • Protocol: any
  • Source: PRIVE network
  • Destination: WERK network
  • Description: Blokkeer privé → werk

Deze regel moet boven de regel “sta internet toe” op PRIVE staan, anders past die regel eerst en werkt de blokkering nooit. Een nieuwe regel komt onderaan, dus vink zijn selectievakje aan en klik op de knop met het pijltje naar links bij de regel “sta internet toe”. Na het verhuizen van je LAN zet je hem op dezelfde manier boven de “Default allow LAN to any rule”; die standaardregel staat helemaal bovenaan. Dit voorkomt dat een gecompromitteerd persoonlijk apparaat zijdelings je werkverkeer kan bereiken.

Stap 3 — Outbound NAT voor SSH-tunnels

SSH-verbindingen naar productie gaan via het WERK-subnet. OPNsense NAT zorgt dat uitgaand verkeer van 192.168.20.0/24 het juiste externe IP gebruikt. Controleer: Firewall → NAT → Source NAT (op 26.1 en ouder: Firewall → NAT → Outbound). In de standaardmodus, “Automatic Source NAT rule generation”, worden alle VLANs al meegenomen.

Stap 4 — Geen persoonlijk DNS-filter op WERK

Heb je WERK je AdGuard Home of Pi-hole als DNS-server gegeven (de optionele DNS per zone hierboven), overweeg het WERK-VLAN dan een directe DNS-server te geven (bijv. 9.9.9.9), zodat werkgerelateerde DNS-queries niet door een persoonlijk filter lopen. Zonder die optie gebruikt WERK OPNsense zelf als DNS-server en hoef je niets te veranderen.

Stap 5 — Tailscale of WireGuard op werklaptop

Als je via VPN verbinding maakt met kantoor, draait dat over het WERK-VLAN. Je firewallregels houden persoonlijke apparaten op PRIVE en IoT weg van de werklaptop, dus via die laptop kunnen ze niet bij de tunnel.

Resultaat: je persoonlijke apparaten en IoT hebben geen pad naar je werkverkeer — ook niet als één ervan gecompromitteerd raakt.

Volgende stap

Veilig thuisnetwerk bereiken vanaf buiten

Alternatieven

Per situatie