Metadata verwijderen uit documenten: Word, PDF en foto's

Een document bevat meer dan je ziet. Naast de zichtbare inhoud slaan Word, PDF, foto’s en andere bestanden automatisch verborgen informatie op: wie het maakte, wanneer, op welk apparaat, en soms oudere versies van die gegevens die nog in de bestandsstructuur zitten.

Metadata verwijderen uit documenten: Word, PDF en foto's

Metadata verwijderen uit documenten

Een document bevat meer dan je ziet. Naast de zichtbare inhoud slaan Word, PDF, foto’s en andere bestanden automatisch verborgen informatie op: wie het maakte, wanneer, op welk apparaat, en soms oudere versies van die gegevens die nog in de bestandsstructuur zitten.

Dit is geen theorie. In 2003 publiceerde de Britse overheid een dossier over Irak als Word-bestand; een onderzoeker las het verborgen revisielog uit en vond de namen van vier overheidsmedewerkers die eraan hadden gewerkt. In 2012 arresteerde de FBI een lid van de Anonymous-groep CabinCr3w nadat GPS-coördinaten in een iPhone-foto van een vrouw, die hij online had gezet, naar een huis in Wantirna South in Australië wezen; samen met de Australische achtergrond van zijn vriendin op Facebook bevestigde dat zijn identiteit.


Voor wie deze gids is

Deze gids is vooral voor lezers die bestanden delen in situaties waarin verborgen metadata echt professioneel, juridisch of persoonlijk risico kan opleveren.

Hij past vooral bij:

  • journalisten en bronnen die gevoelige documenten behandelen
  • advocaten, zorgverleners en andere professionele contexten met geheimhoudingsplicht
  • iedereen die foto’s of bestanden deelt waarbij locatie-, auteurs- of apparaatgegevens niet mogen lekken

Voor gewoon casual delen hoeft niet elk bestand forensische behandeling te krijgen. Deze gids wordt het belangrijkst zodra het bestand zelf buiten jouw controle kan komen nadat je het verstuurt.


Wat je wint, en wat het kost

Je wint controle over wat je echt deelt. Een schoon bestand verraadt minder over je naam, organisatie, apparaat, locatie, en bewerkingsgeschiedenis dan het origineel. Voor bronbescherming en beroepsgeheim is dat vaak net zo belangrijk als de inhoud zelf.

De prijs is extra werk en soms kwaliteitsverlies. Je moet bestanden eerst inspecteren, daarna opschonen, en tenslotte opnieuw controleren. Bij foto’s of exports kan dat betekenen dat je een nieuwe versie maakt, of dat bepaalde nuttige gegevens bewust verdwijnen.

Heb je eerder al bestanden opgeschoond? Let dan op twee restjes. ExifTool bewaart van elk bestand dat het wijzigt een reservekopie (foto.jpg_original) met alle oude metadata erin. En een PDF die ExifTool heeft bewerkt, bevat de oude metadata nog totdat je de qpdf-stap hieronder uitvoert. Bestanden die je al hebt verstuurd, haal je niet terug; deze gids helpt vanaf nu.

Wanneer dit overkill is

Niet elk vakantiekiekje of intern document vraagt om een volledige metadata-schoonmaak. Maar zodra je iets deelt buiten je eigen kring, met gevoelige context, of met mensen die jouw identiteit of locatie niet hoeven te kennen, verschuift dit snel van “extra netjes” naar basishygiëne.


Wat is metadata?

Metadata is informatie over een bestand, niet de inhoud van het bestand zelf.

In Word en Office-bestanden (uit de lijst van Microsoft van wat Documentcontrole zoekt):

  • Auteur, titel en de naam van wie het bestand het laatst heeft opgeslagen
  • Opmerkingen, bijgehouden wijzigingen die nog niet zijn geaccepteerd of geweigerd, versies en aantekeningen in inkt
  • Kopteksten, voetteksten en watermerken
  • Verborgen tekst en onzichtbare objecten
  • Naam van de sjabloon, e-mailheaders, circulatielijsten en aangepaste XML-gegevens
  • In oude .doc-bestanden: een verborgen log van de laatste tien keer opslaan, met gebruikersnamen en bestandspaden (het Irak-dossier uit 2003)

In PDF-bestanden:

  • Aanmaker (welk programma het PDF heeft gemaakt)
  • Auteur en titel, vaak overgenomen uit het Word-document
  • Aanmaak- en wijzigingsdatum
  • Oudere metadata, als het PDF met incrementele updates is bewerkt (zo werkt ExifTool, zie hieronder)
  • Soms: ingebedde verborgen lagen, onzichtbare tekst

In foto’s (EXIF-data):

  • GPS-coördinaten — exacte locatie waar de foto is genomen
  • Merk en model van de camera of telefoon, soms het serienummer van de camera
  • Datum en tijd van de opname
  • Camerainstellingen (sluitertijd, ISO, brandpuntsafstand)
  • Een kleine ingebedde voorvertoning, die nog kan tonen wat je hebt weggesneden

Hoe controleer je wat er in een bestand zit?

Voordat je verwijdert, is het nuttig te weten wat er überhaupt in zit. Controleer lokaal: upload een gevoelig bestand niet naar een website om de metadata te lezen.

ExifTool (leest bijna elk bestandstype, ook Office-bestanden):

exiftool -a -G1 -ee bestandsnaam.pdf
exiftool -a -G1 -ee foto.jpg
exiftool -a -G1 -ee document.docx

-a toont ook dubbele tags, die gewoon exiftool verbergt; -G1 toont waar elke waarde staat; -ee leest ook ingesloten bestanden, zoals JPEG’s in een PDF. Installeer het via exiftool.org, of op Linux met sudo apt install libimage-exiftool-perl (Debian, Ubuntu) of sudo dnf install perl-Image-ExifTool (Fedora). Op Linux toont Metadata Cleaner (hieronder) ook per bestand welke metadata het vindt.

Op een telefoon: open een foto in Apple Foto’s of Google Foto’s en veeg omhoog om datum, apparaat en locatie te zien. Dat toont alleen die velden, en Google Foto’s kan ook een locatie tonen die het zelf heeft geschat.

Doe dezelfde controle na het opschonen nog een keer. Die toont wat het programma kan lezen, en dat bewijst niet dat het bestand schoon is:

  • PDF: na alleen exiftool -all= zie je de oude waarden niet meer, maar ze zitten nog wel in het bestand. Alleen het bestand dat qpdf of Metadata Cleaner heeft geschreven telt.
  • Office: ExifTool leest alleen de documenteigenschappen, geen opmerkingen, bijgehouden wijzigingen of verborgen tekst. Voer Documentcontrole nog een keer uit op de opgeschoonde kopie.
  • Elk bestand: volgens de documentatie van ExifTool is niet gegarandeerd dat alles verdwijnt, en volgens MAT2 kan geen enkel programma alles betrouwbaar opsporen.

Metadata verwijderen

Word en Office (.docx, .xlsx, .pptx)

Methode 1 — Documentcontrole (Word voor Windows):

Microsoft raadt aan Documentcontrole op een kopie uit te voeren, omdat verwijderde gegevens niet altijd terug te halen zijn.

  1. Sla eerst een kopie op: Bestand → Opslaan als, met een nieuwe naam. Werk verder in de kopie.
  2. Ga in de kopie naar Bestand → Info → Controleren op problemen → Document controleren.
  3. Vink de categorieën aan die je wilt laten controleren. In Word zijn dat: Opmerkingen, revisies, versies en aantekeningen; Documenteigenschappen en persoonlijke informatie; Kopteksten, voetteksten en watermerken; Verborgen tekst; Aangepaste XML-gegevens; Onzichtbare inhoud.
  4. Klik op Controleren.
  5. Klik op Alles verwijderen naast elke categorie die je wilt opschonen, sluit het venster en sla op.

Documentcontrole mist sommige dingen: tekst die op een andere manier verborgen is (witte tekst op een witte achtergrond) en objecten die door andere objecten worden bedekt. In Excel vindt het externe koppelingen en ingesloten bestanden wel, maar kan het ze niet verwijderen. De lijst van Microsoft noemt ook geen metadata in afbeeldingen die je in een document hebt gezet, dus schoon een foto op voordat je hem invoegt.

Op een Mac: volgens Microsoft heeft Word voor Mac geen documentcontrole. Je kunt eigenschappen alleen met de hand bekijken en wijzigen via Bestand → Eigenschappen (tabbladen Samenvatting en Aangepast). LibreOffice (gratis) kan meer: LibreOffice → Voorkeuren → LibreOffice → Beveiligen → Opties… → vink Persoonlijke informatie verwijderen bij opslaan aan, laat de vakjes ‘… behouden’ eronder uit, open dan een kopie van het document en sla die opnieuw op. Volgens de help van LibreOffice haalt dat gebruikersgegevens uit de bestandseigenschappen en worden auteursnamen in opmerkingen en bijgehouden wijzigingen ‘Auteur1’, ‘Auteur2’; de opmerkingen en wijzigingen zelf blijven staan.

Methode 2 — Metadata Cleaner (Linux): ExifTool kan Office-bestanden lezen maar niet schrijven, dus exiftool -all= werkt niet op .docx. Metadata Cleaner wel; de stappen staan hieronder bij PDF-bestanden.

Methode 3 — Opslaan als PDF (Word voor Windows): Als je een definitieve versie deelt, voer dan eerst Documentcontrole uit, en daarna:

  1. Bestand → Een kopie opslaan (of Opslaan als bij een nog niet opgeslagen bestand), dan Bladeren.
  2. Kies PDF in de lijst met bestandstypen.
  3. Klik op Meer opties → Opties.
  4. Zorg dat onder Wat wilt u publiceren? Document is gekozen, niet Document met markeringen (dan komen bijgehouden wijzigingen in het PDF).
  5. Vink Documenteigenschappen uit, klik op OK en sla op.

Zo blijven de documenteigenschappen weg, zoals auteur en titel; het PDF kan nog wel vermelden met welk programma het is gemaakt. Controleer het resultaat met ExifTool.

Vertrouw niet op de eigen opschoonfunctie van Windows. Verkenner biedt ook aan om eigenschappen en persoonlijke gegevens uit een bestand te verwijderen. Volgens Privacy Guides laat die ingebouwde functie veel soorten gegevens staan: in documenten opmerkingen, auteursnamen, bijgehouden wijzigingen, verborgen werkbladen, notities bij dia’s en de revisiegeschiedenis; in foto’s serienummers van de camera en ingesloten miniaturen, die kunnen tonen wat je hebt weggesneden. Documentcontrole in Office (hierboven) is een ander hulpmiddel en pakt opmerkingen, revisies en verborgen inhoud wel aan. Voor foto’s: zie hieronder.


PDF-bestanden

Metadata Cleaner (Linux): een app die op MAT2 draait, de Metadata Anonymisation Toolkit. Het kan PDF, Office- en OpenDocument-bestanden, afbeeldingen, audio, video en meer aan. Installeer het via Flathub (io.gitlab.metadatacleaner.metadatacleaner): dat is de onderhouden fork, versie 4.0.1 van 1 november 2026; de oorspronkelijke app is gearchiveerd.

  1. Maak een kopie en werk daarin: Metadata Cleaner schoont het bestand zelf op, en de eigen waarschuwing van de app zegt dat dit onomkeerbaar is.
  2. Klik op Open Files… (Engelstalig in de app) of sleep de kopie naar het venster. Het zijpaneel toont de metadata die de app vond.
  3. Klik op Opschonen en bevestig met Opschonen.

Standaard wordt elke PDF-pagina opnieuw opgebouwd als afbeelding: grondig, maar de tekst in het resultaat is niet meer te selecteren of te doorzoeken. Eenvoudige modus in de instellingen houdt de tekst intact, maar verwijdert volgens MAT2 zelf maar een deel van de metadata. Het MAT2-project waarschuwt dat een lege lijst niet bewijst dat een bestand schoon is, dus kijk ook met ExifTool.

Windows en Mac: ExifTool plus qpdf (command line):

exiftool -all= document.pdf
qpdf --linearize document.pdf document-schoon.pdf

Voer ze allebei uit. ExifTool alleen is bij een PDF niet genoeg, want de wijzigingen zijn bewust omkeerbaar: volgens de eigen documentatie van ExifTool voegt het een incrementele update toe en wordt oude informatie nooit echt uit het bestand verwijderd; iedereen kan die terughalen met exiftool -PDF-update:all= document.pdf. Dezelfde documentatie geeft de oplossing: herschrijf het bestand met qpdf, de tweede regel.

Deel document-schoon.pdf en verwijder document.pdf en document.pdf_original: die bevatten allebei nog de oude metadata. qpdf voor Windows en Mac staat op de releasepagina (de Mac-versie is niet genotariseerd; de README van qpdf legt uit hoe je hem opent); op Linux: sudo apt install qpdf of sudo dnf install qpdf.

Deze twee commando’s gaan alleen over de metadata van het bestand zelf. Zoals wij hun documentatie lezen, laten ze staan wat in de pagina’s zit: afbeeldingen met eigen metadata, verborgen lagen, tekst onder een zwart blok, bijlagen. Gebruik daarvoor de standaardmodus van Metadata Cleaner, die het PDF opnieuw opbouwt uit afbeeldingen van de pagina’s.


Foto’s

Op een computer: gebruik op Linux Metadata Cleaner (hierboven); zet voor iPhone-foto’s in HEIC-formaat Eenvoudige modus aan, want MAT2 schoont die alleen in die modus op. Op een Mac draait volgens de App Store-pagina ook Metapho (hieronder). Op Windows laat de eigen opschoonfunctie van Verkenner gegevens staan (hierboven), dus gebruik ExifTool via de command line:

ExifTool — alles verwijderen:

exiftool -all= foto.jpg

ExifTool — alleen de locatie verwijderen:

exiftool -location:all= foto.jpg

Het vaak genoemde -gps:all= wist alleen het EXIF-GPS-blok, dus coördinaten die ook in XMP staan blijven. -location:all= wist de hele categorie Location van ExifTool. Beide laten de datum, het apparaat en de ingebedde voorvertoning staan, en MakerNotes zijn niet per tag te wissen: gebruik -all= als het je kan schaden dat iemand je locatie vindt.

ExifTool — meerdere foto’s tegelijk:

exiftool -all= -ext jpg -ext jpeg .

Dit doet de huidige map, zonder submappen, in hoofd- en kleine letters. Op Linux slaat *.jpg IMG_0001.JPG zonder melding over.

ExifTool bewaart het origineel als foto.jpg_original, met alle metadata er nog in. Verwijder die reservekopieën voordat je de map deelt, of werk op een kopie en voeg -overwrite_original toe zodat er geen reservekopie wordt gemaakt.

Hoeveel -all= verwijdert, hangt af van het formaat. Bij een JPEG verdwijnen volgens de documentatie van ExifTool alle metadatablokken en alles wat na de afbeelding staat (het APP14-blok van Adobe blijft). Andere formaten zijn minder compleet: bij PNG alleen XMP, EXIF, het kleurprofiel en tekstblokken; bij MOV en MP4 de meeste metadata op het hoogste niveau (“most top-level metadata”). Controleer die daarna.

Op telefoon (iPhone): Instellingen → Privacy en beveiliging → Locatievoorzieningen → Camera → Nooit. Dan zet de Camera geen locatie meer in nieuwe foto’s.

Voor bestaande foto’s (stappen uit de handleidingen van Apple, iOS 27):

  • Locatie uit de foto in je bibliotheek halen: open de Foto’s-app → open de foto → tik op de infoknop (of veeg omhoog) → tik op Pas info aan → Pas locatie aan → Geen locatie. Foto’s bewaart het origineel, zodat je het met Herstel terug kunt zetten; controleer een gedeelde kopie als het ertoe doet.
  • Weglaten bij één keer delen: in iOS 26 en eerder tik je op de deelknop → Opties → zet Locatie uit; boven ‘Opties’ staat dan ‘Geen locatie vermeld’. De handleiding voor iOS 27 noemt ‘Locatie’ niet meer onder ‘Opties’ en meldt dat een gedeelde foto de locatie meestuurt. Zie je ‘Geen locatie vermeld’ niet, haal de locatie dan eerst weg (hierboven) of gebruik een app. Beide gaan alleen over de locatie: Apple meldt dat een gedeelde foto ook datum en tijd, apparaat en bijschriften meestuurt.

Of gebruik een app als Metapho (gratis te downloaden; volgens de App Store-pagina is een abonnement of eenmalige aankoop nodig, met een gratis proefperiode bij het jaarabonnement). Volgens die pagina kan de app-extensie via de deelknop een kopie zonder metadata versturen.

Op telefoon (Android): Google Foto’s kan een locatie die je camera heeft toegevoegd niet verwijderen. Volgens de hulppagina van Google kun je alleen locaties bewerken of verwijderen die je zelf hebt toegevoegd of die Google Foto’s heeft geschat. En een foto die je downloadt of buiten Google Foto’s verstuurt, houdt de oorspronkelijke locatie, wat je ook in de app hebt aangepast. De documentatie van Android en Google die wij lazen, beschrijft geen optie in het deelmenu van Android die een locatie weghaalt, dus ga ervan uit dat die in het bestand blijft.

  • Nieuwe foto’s: geef je camera-app geen toegang tot je locatie. Op standaard-Android: Instellingen → Beveiliging en privacy → Privacy → Rechtenbeheer → Locatie → je camera-app → Niet toestaan (op telefoons met een apart menu Privacy: Instellingen → Privacy → Rechtenbeheer). Sommige camera-apps hebben ook een eigen locatie-instelling.
  • Bestaande foto’s: deel ze via Scrambled Exif, een open-source app op F-Droid die de metadata verwijdert en daarna het deelmenu opnieuw opent (de app is Engelstalig). De code werkt alleen met JPEG en PNG, dus niet met HEIC of video, en de maker waarschuwt er niet zwaar op te leunen: controleer het voordat je deelt. Of schoon een kopie op een computer op (hierboven).
  • Delen binnen Google Foto’s: gedeelde albums hebben per album een schakelaar Fotolocaties delen. Bij delen met een partner gaat volgens Google bij elke foto de locatie mee.

Wat metadata verwijderen niet oplost

  • Wat te zien is: gezichten, reflecties, straatnaamborden en schermen blijven in beeld. Google waarschuwt zelf dat mensen een locatie kunnen raden aan bezienswaardigheden.
  • Bestandsnamen en datums op je schijf: een naam als IMG_20261106.jpg of concept-jan.docx blijft staan. MAT2 zegt dat het geen metadata van het bestandssysteem behandelt, dus geef het bestand een andere naam.
  • De inhoud: MAT2 zegt ook dat het de inhoud niet anonimiseert en niets doet aan watermerken of schrijfstijl. Een document dat je met weinig mensen deelt, kan alleen al door de formulering naar een van hen wijzen.
  • Uploads: reken er niet op dat een dienst iets weghaalt. Een bijlage in een e-mail gaat mee zoals die is, en een site die metadata voor anderen verbergt, kan die zelf wel ontvangen: het privacybeleid van Meta noemt de locatie waar een foto is genomen als metadata. Schoon het bestand op voordat het je apparaat verlaat. We hebben niet per app gecontroleerd wat die weghaalt.

Printersteganografie — een andere soort metadata

Veel kleurenlaserprinters printen piepkleine gele stipjes op elke pagina, te klein om zonder vergroting te zien. De EFF heeft dit patroon bij Xerox DocuColor-printers ontcijferd: het bevat het serienummer van de printer en de datum en tijd van afdrukken. In de tests van de EFF zaten de stipjes op kleurenlasers van onder meer Brother, Canon, HP en Xerox, en de EFF waarschuwt dat waarschijnlijk elke recente kleurenlaserprinter een of andere traceercode toevoegt, niet per se met gele stipjes en niet per se zichtbaar.

Dit is niet uit te zetten via software. Relevant als je documenten print die niet naar jouw printer (en daarmee locatie of organisatie) traceerbaar mogen zijn:

  • Deel het document digitaal, met de metadata verwijderd, in plaats van op papier
  • Moet het toch geprint worden, gebruik dan een publieke printer (bibliotheek, printshop)
  • Een zwart-witprinter kan geen gele stipjes printen, de best gedocumenteerde soort traceercode; dat bewijst niet dat er geen andere sporen op de pagina staan
  • Een scan of foto van een geprinte pagina kan de stipjes nog bevatten, want ze staan op het papier

Wanneer is dit relevant?

Altijd:

  • Foto’s die je deelt via sociale media of e-mail (GPS-data)
  • Documenten die je naar journalisten, advocaten of andere gevoelige ontvangers stuurt

Verplicht voor:

  • Journalisten die bronnen beschermen — elk document dat doorgestuurd wordt
  • Advocaten die geprivilegieerde informatie delen
  • Klokkenluiders die documenten anoniem willen indienen — gebruik SecureDrop

Handig in:

  • Zakelijke omgevingen waar auteursnaam niet naar buiten mag
  • Onderzoekssituaties waarbij je identiteit niet in het bestand moet staan

Tools samengevat

Tool Formaten Platform Gebruik
ExifTool Leest bijna alles; verwijdert alles uit JPEG, minder uit andere afbeeldingen en video; PDF omkeerbaar zonder qpdf; kan geen Office-bestanden schrijven Linux, Mac, Windows Command line, krachtigst voor foto’s
Metadata Cleaner PDF, Office, OpenDocument, afbeeldingen, audio, video, en meer (met MAT2 eronder) Linux (Flathub) App; schoont het bestand zelf op, dus werk op een kopie
Documentcontrole .docx, .xlsx, .pptx Windows (Word voor Mac heeft het niet) Ingebouwd in Office, geen installatie
LibreOffice Office- en OpenDocument-bestanden: auteursnamen, datums, gebruikersgegevens Windows, Mac, Linux Instelling, werkt bij opslaan
Metapho Foto’s iPhone, iPad, Mac App Store, abonnement of eenmalige aankoop
Scrambled Exif Foto’s Android F-Droid, open source

Volgende stap

Anoniem documenten indienen

Per situatie